Κάθε καλλιτέχνης έχει τη δική του ιστορία. Μια διαδρομή γεμάτη ακούσματα, εμπειρίες,
αναζητήσεις και στιγμές που διαμόρφωσαν τη δημιουργική του ταυτότητα. Στη
συνέντευξη που ακολουθεί, ο συνθέτης Σάκης Γκουζώνης μάς ανοίγει την καρδιά του και
μιλά για τα πρώτα του μουσικά βιώματα, τις επιρροές που τον σημάδεψαν, τις
προκλήσεις που αντιμετώπισε και τη φιλοσοφία που βρίσκεται πίσω από κάθε του
σύνθεση.
Μέσα από μια ειλικρινή και ουσιαστική συζήτηση, γνωρίζουμε όχι μόνο τον δημιουργό,
αλλά και τον άνθρωπο που πιστεύει βαθιά στη δύναμη της μουσικής να ενώνει, να
εμπνέει και να μεταφέρει συναισθήματα πέρα από λέξεις. Σας προσκαλούμε να
ανακαλύψετε τη διαδρομή, τις σκέψεις και το μουσικό σύμπαν ενός καλλιτέχνη που
μετατρέπει τις εικόνες, τα συναισθήματα και τις αξίες του σε μελωδίες με
κινηματογραφική ατμόσφαιρα και διαχρονικό χαρακτήρα.
Τα Παιδικά Χρόνια & Τα Πρώτα Ακούσματα
1. Ποιος είναι ο πρώτος ήχος ή η πρώτη μουσική που θυμάσαι έντονα από την
παιδική σου ηλικία και πώς σε επηρέασε;
Απάντηση: Πριν απαντήσω στην πρώτη σου ερώτηση, Νίκο, θα ήθελα να σε
ευχαριστήσω για την ευκαιρία που μου δίνεις να παρουσιάσω τη μουσική μου και
μερικές από τις σκέψεις μου στους αναγνώστες του CineMusic.
Αν πρέπει να μιλήσω για τον πρώτο ήχο που θυμάμαι πραγματικά έντονα, δεν ήταν κάτι
που άκουσα σε κάποια συναυλία, ούτε κάποιος μουσικός στην οικογένεια. Η πρώτη
πραγματική μουσική εμπειρία που με σημάδεψε ήταν εντελώς τυχαία. Βρήκα στο σπίτι
των γονιών μου μερικές κασέτες με χριστιανική μουσική, τις οποίες δεν είχα ξανακούσει
ποτέ. Αυτό που συνέβη τότε ήταν σχεδόν αποκαλυπτικό. Οι μελωδίες, οι
ενορχηστρώσεις, η καθαρότητα και η συναισθηματική δύναμη εκείνης της μουσικής με
χτύπησαν σαν κύμα. Δεν ήταν απλώς όμορφη μουσική, ήταν κάτι που ένιωθα ότι με
καλούσε.
Λίγο καιρό αργότερα, ανακάλυψα μερικούς από τους σπουδαιότερους και πιο
επιδραστικούς συνθέτες ηλεκτρονικής και κινηματογραφικής μουσικής, όπως Vangelis,
Yanni, Jean-Michel Jarre, James Horner, John Williams και Danny Elfman. Η
εντυπωσιακή ικανότητα αυτών των συνθετών να δημιουργούν ολόκληρους κόσμους
ήταν κάτι που με σημάδεψε από την παιδική ηλικία.
2. Υπήρχε μουσική στο σπίτι σου μεγαλώνοντας; Ποιοι καλλιτέχνες ή είδη
μουσικής έπαιζαν στο πικάπ ή στο ραδιόφωνο των γονιών σου;
Απάντηση: Ναι, υπήρχε, αλλά ήταν πολύ συγκεκριμένη. Στο σπίτι μου μεγαλώνοντας
δεν ακούγονταν ούτε λαϊκά, ούτε pop, ούτε κλασική μουσική. Οι γονείς μου άκουγαν
μόνο σύγχρονη χριστιανική μουσική, πολυφωνική, δυτικότροπη, με κιθάρες και
synthesizers. Αυτή ήταν η ηχητική μου βάση, το πρώτο περιβάλλον μέσα στο οποίο
άρχισα να αντιλαμβάνομαι τη μουσική. Αυτές οι μελωδίες είχαν κάτι πολύ καθαρό και
πολύ συναισθηματικό. Ήταν μουσική που δεν προσπαθούσε να εντυπωσιάσει,
προσπαθούσε να αγγίξει. Και αυτό με επηρέασε βαθιά.
Στο σπίτι, βέβαια, η ηλεκτρονική και η κινηματογραφική μουσική μπήκαν αργότερα από
εμένα τον ίδιο, όταν άρχισα να ανακαλύπτω νέους ήχους μέσω του ραδιοφώνου και των
δισκάδικων. Εκεί γνώρισα για πρώτη φορά τους Vangelis, Yanni και Jean‑Michel Jarre.
Αυτοί οι τρεις άνοιξαν μπροστά μου έναν εντελώς νέο κόσμο. Ήταν σαν να μου έδειξαν
τί μπορεί να κάνει η ηλεκτρονική μουσική όταν συνδυάζεται με συναίσθημα, μελωδία και
κινηματογραφική ατμόσφαιρα.
Παράλληλα, μέσα από ταινίες που παρακολουθούσα στην τηλεόραση και στον
κινηματογράφο, άρχισα να απορροφώ τη δουλειά σπουδαίων συνθετών, όπως των
James Horner, John Williams και Danny Elfman. Η κινηματογραφική μουσική με
επηρέασε ίσως όσο και η ηλεκτρονική. Με έκανε να καταλάβω ότι η μουσική μπορεί να
διηγηθεί ιστορίες χωρίς λόγια, να δημιουργήσει εικόνες, να μεταφέρει συναισθήματα με
τρόπο άμεσο και καθολικό.
Από τη μία, είχα την καθαρότητα και την πνευματικότητα της δυτικής χριστιανικής
μουσικής. Από την άλλη, είχα την ατμόσφαιρα, το βάθος και τη δραματικότητα της
ηλεκτρονικής και της κινηματογραφικής μουσικής. Αυτές οι δύο πλευρές ενώθηκαν μέσα
μου και έγιναν ο πυρήνας του προσωπικού μου ήχου: μελωδικός, συναισθηματικός,
κινηματογραφικός, αλλά και πνευματικός.
3. Πότε συνειδητοποίησες για πρώτη φορά, είτε εσύ είτε οι γύρω σου, ότι η σχέση
σου με τη μουσική δεν είναι απλώς ένα χόμπι, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο;
Απάντηση: Όταν ήμουν περίπου 12 ετών, ζήτησα από τους γονείς μου να μου
αγοράσουν ένα ηλεκτρονικό keyboard. Όταν το άγγιξα για πρώτη φορά, ένιωσα μια
παράξενη δύναμη σε όλο μου το σώμα. Ήταν σαν να ενεργοποιήθηκε κάτι που υπήρχε
ήδη μέσα μου. Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα ότι η μουσική δεν ήταν απλώς κάτι που μου
άρεσε. Ήταν το δώρο μου.
Θυμάμαι τον εαυτό μου στο σπίτι των γονιών μου, να περνάω αμέτρητες ώρες κάθε
μέρα παίζοντας, συνθέτοντας και χτίζοντας νέους μουσικούς κόσμους. Δεν είχα ανάγκη
από μουσικό σχολείο, είχα την έμφυτη ικανότητα να παίζω με το αυτί. Και όσο
περισσότερο έπαιζα, τόσο περισσότερο ένιωθα ότι η μουσική δεν ήταν κάτι που έκανα.
Ήταν κάτι που ήμουν.
Οι άνθρωποι γύρω μου αντιλήφθηκαν ότι η μουσική ήταν κάτι πολύ βαθύτερο για μένα
όταν είδαν ότι περνούσα ώρες ολόκληρες πειραματιζόμενος με ήχους, ότι ήθελα να
δημιουργήσω κάτι δικό μου και ότι η μουσική δεν ήταν για μένα διασκέδαση, αλλά
ανάγκη.
Όπως προείπα, η πραγματική συνειδητοποίηση ήρθε όταν κατάλαβα ότι η μουσική δεν
ήταν κάτι που έκανα, ήταν κάτι που ήμουν. Δεν μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου
χωρίς αυτήν. Και από εκεί και πέρα, όλα πήραν τον δρόμο τους.
Το Ξεκίνημα & Οι Πρώτες Αναζητήσεις
4. Πώς βρέθηκε στα χέρια σου το πρώτο σου μουσικό όργανο και τι ένιωσες όταν
κατάφερες να παίξεις την πρώτη δική σου μελωδία;
Απάντηση: Όταν ήμουν δέκα ετών, μετακομίσαμε οικογενειακώς από τη Θεσσαλονίκη
στην Ελασσόνα. Το 1988, υπήρχε ένα βιβλιοπωλείο στην Ελασσόνα, το οποίο εκτός
από βιβλία πωλούσε και keyboards. Θυμάμαι τον εαυτό μου να επισκέπτεται ξανά και
ξανά το συγκεκριμένο βιβλιοπωλείο, να βλέπω άλλα παιδιά να αγοράζουν το δικό τους,
χωρίς εγώ να έχω την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσω το δικό μου. Το 1990,
ζήτησα από τους γονείς μου να μου αγοράσουν ένα keyboard και μετά από μερικούς
μήνες οικονομίας, κατάφεραν να μου αγοράσουν ένα. Η χαρά μου όταν έπιασα για
πρώτη φορά το κουτί που περιείχε το πρώτο μου keyboard δεν περιγράφεται με λέξεις,
όσο πλούσια κι αν είναι η ελληνική γλώσσα. Επέστρεψα αμέσως στο σπίτι, το έβγαλα
από τη συσκευασία του και κατευθείαν άρχισα να παίζω μουσική.
5. Πολλοί ξεκινούν παίζοντας κομμάτια άλλων. Πώς και πότε ένιωσες την ανάγκη
να σταματήσεις να εκτελείς και να αρχίσεις να δημιουργείς τους δικούς σου
κόσμους;
Απάντηση: Τις πρώτες μέρες μετά την απόκτηση του πρώτου μου keyboard, άρχισα να
παίζω μερικά γνωστά κομμάτια άλλων συνθετών, απλά και μόνο ακούγοντάς τα, χωρίς
να διαβάζω παρτιτούρες. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ένιωσα έντονα την ανάγκη να
αρχίσω να συνθέτω και να ενορχηστρώνω τα δικά μου πρωτότυπα κομμάτια. Για τη
σύνθεση και ενορχήστρωση των δικών μου κομματιών, δημιούργησα ένα μοναδικό
σύστημα μουσικής σημειογραφίας, το οποίο εξακολουθώ να το χρησιμοποιώ μέχρι και
σήμερα, μιας και μου επιτρέπει να αποτυπώνω τις συνθέσεις και τις ενορχηστρώσεις
μου με έναν προσωπικό τρόπο.
6. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις ή οι αμφιβολίες που αντιμετώπισες στα
πρώτα σου βήματα και ποιος άνθρωπος πίστεψε σε εσένα;
Απάντηση: Tο 2002, τη χρονιά που αγόρασα το πρώτο μου επαγγελματικό μουσικό
όργανο, το KORG Triton Studio, οι προκλήσεις για εμάς τους νέους συνθέτες ήταν πολύ
περισσότερες και πολύ διαφορετικές σε σχέση με σήμερα. Κάποιες από αυτές δεν
υπάρχουν πια, ενώ κάποιες άλλες έχουν αλλάξει μορφή.
Για παράδειγμα, είχαμε περιορισμένη πρόσβαση στην προώθηση μουσικής. Το
διαδίκτυο υπήρχε, αλλά λίγα σπίτια είχαν σύνδεση, οι ταχύτητες ήταν υπερβολικά αργές
και δεν υπήρχαν ισχυρές διαδικτυακές μουσικές κοινότητες. Δεν υπήρχε MySpace, δεν
υπήρχε YouTube, δεν υπήρχε γνώση πάνω στο πώς να δημιουργήσεις τον δικό σου
ιστότοπο, κλπ. Για να ακουστείς, έπρεπε να πας σε δισκογραφική εταιρεία, να έχεις
γνωριμίες. Η προώθηση ήταν ένα κλειστό σύστημα. Ο εξοπλισμός ήταν πανάκριβος. Το
music workstation που προανέφερα κόστιζε τότε πάνω από 3.000 ευρώ, ενώ για να
αγοράσεις επεκτάσεις μνήμης, να ενσωματώσεις έναν CD recorder, κλπ, έπρεπε να
δώσεις πολλές εκατοντάδες ευρώ επιπλέον. Γενικά, υπήρχε περιορισμένη πρόσβαση
στη μουσική. Το 2002, είχαμε κυρίως CD, ραδιόφωνο, τηλεόραση και δισκοπωλεία. Η
μουσική αναφορά ήταν πολύ πιο περιορισμένη. Επιπλέον, η Ελλάδα του 2002 δεν είχε
μεγάλη ηλεκτρονική μουσική σκηνή και δεν είχε κουλτούρα home production.
Όσον αφορά τους ανθρώπους που πίστεψαν σε μένα από την αρχή, αυτοί ήταν δύο. Το
2000, ο ερμηνευτής Κώστας Φραγκοράπτης από τη Θεσσαλονίκη με προσκάλεσε να
παίξω πλήκτρα για ένα άλμπουμ το οποίο θα κυκλοφορούσε εκείνη τη χρονιά. Η
ατμόσφαιρα μέσα στο στούντιο ήταν ιδιαίτερα ηλεκτρισμένη. Το 2001,
ξανασυνεργαστήκαμε και κυκλοφορήσαμε ένα ακόμη άλμπουμ. Ο Κώστας
Φραγκοράπτης ήταν ο πρώτος άνθρωπος που πίστεψε στην ικανότητα που έχω πάνω
στην ενορχήστρωση.
Ωστόσο, ο πρώτος άνθρωπος που πίστεψε στην ικανότητά μου πάνω στη μουσική
σύνθεση ήταν ο Γιώργος Φουντούλης, κιθαρίστας, πρόεδρος της International Art
Society και διευθυντής του Ωδείου που φέρει το όνομά του. Το 2003, ο Γιώργος
Φουντούλης ξεκίνησε στο Βόλο έναν διεθνή διαγωνισμό σύνθεσης. Διεξαγόμενος
ετησίως από το 2003 έως το 2016, ο διαγωνισμός προσέλκυσε ένα ευρύ φάσμα
συμμετεχόντων από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αλβανία, τη Βουλγαρία, την Κροατία,
τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Πολωνία, τη Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο,
την Ισπανία, την Πορτογαλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, τον Καναδά, το Ιράν, την
Κίνα και άλλες χώρες. Στον συγκεκριμένο διαγωνισμό, συμμετείχα τέσσερις χρονιές,
από το 2007 όπου απέσπασα το 3ο Βραβείο για την πρωτότυπη μουσική σύνθεσή μου
«Anthem Of Love», μέχρι και το 2010 όπου απέσπασα το 1ο Βραβείο για τις
πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις μου «Eternal Peace» και «Seed Of Hope».
Η Διαδικασία της Δημιουργίας & Το Σήμερα
7. Από πού πηγάζει συνήθως μια νέα σύνθεση; Είναι μια εικόνα, ένα συναίσθημα,
ένα βιβλίο, ή μια αυθόρμητη μελωδία στο μυαλό σου;
Απάντηση: Η έμπνευσή μου γεννιέται μέσα από την ομορφιά του κόσμου που μας
περιβάλλει. Το σύμπαν, με τη γαλήνη και το μεγαλείο του, μου ξυπνά συναισθήματα
αγάπης, ειρήνης και αρμονίας. Ο ήλιος που ανατέλλει, ένα πράσινο δέντρο που κινείται
απαλά στον άνεμο, ένας άνθρωπος ή ο βραδινός έναστρος ουρανός μπορούν να
ανοίξουν μέσα μου έναν ολόκληρο κόσμο ιδεών. Αυτές οι μικρές, καθημερινές στιγμές
λειτουργούν σαν υπενθύμιση ότι η ομορφιά βρίσκεται παντού, αρκεί να την
παρατηρήσεις. Και συχνά είναι αυτές που γίνονται ο σπόρος μιας νέας μουσικής
δημιουργίας.
Πέρα από τη φύση, αντλώ έμπνευση από τις προσωπικές μου εμπειρίες και τις
φιλοσοφικές μου σκέψεις. Πιστεύω στη δύναμη της μουσικής να ενώνει τους
ανθρώπους, να θεραπεύει και να εμπνέει θετική αλλαγή. Για αυτό το λόγο τα έργα μου
συχνά περιστρέφονται γύρω από θέματα όπως η ενότητα, η αγάπη, η ελπίδα, η ειρήνη
και η ελευθερία. Προσπαθώ κάθε φορά να δημιουργώ μουσική που δεν μιλά μόνο στα
αυτιά, αλλά και στην καρδιά, μουσική που μπορεί να αγγίξει ανθρώπους σε κάθε γωνιά
του κόσμου, ανεξάρτητα από γλώσσα ή πολιτισμό.
Για μένα, η σύνθεση είναι ένα ταξίδι προς τα μέσα. Κάθε μελωδία είναι ένας τρόπος να
εκφράσω όσα νιώθω, όσα αναζητώ και όσα ελπίζω. Η μουσική μου γεννιέται από την
ανάγκη να μετατρέψω τα συναισθήματα σε ήχο και να μοιραστώ με τον κόσμο μια
αίσθηση φωτός και αισιοδοξίας. Όταν γράφω, προσπαθώ να αφήνω χώρο για την
αλήθεια μου, αλλά και για την αλήθεια του ακροατή, ώστε ο καθένας να μπορεί να βρει
μέσα στη μουσική κάτι δικό του.
8. Αν ακούσεις σήμερα τις πρώτες σου κυκλοφορίες, ποιες αλλαγές εντοπίζεις
στον τρόπο που σκέφτεσαι και συνθέτεις τώρα;
Απάντηση: Αν επιστρέψω στις πρώτες μου κυκλοφορίες, νιώθω σαν να συναντώ μια
παλαιότερη εκδοχή του εαυτού μου, πιο αυθόρμητη, πιο ωμή, πιο ανυπόμονη. Εκείνη η
περίοδος είχε μια αγνότητα που αγαπώ, αλλά και μια έλλειψη τεχνικής ωριμότητας που
σήμερα αναγνωρίζω. Με τον καιρό έμαθα να ακούω περισσότερο, να παρατηρώ
βαθύτερα και να αφήνω τη μουσική να αναπνέει. Η σκέψη μου έγινε πιο φιλοσοφική, πιο
συνειδητή. Δεν γράφω πια μόνο για να εκφραστώ, γράφω για να επικοινωνήσω, να
συνδεθώ, να δημιουργήσω κάτι που μπορεί να αγγίξει και άλλους.
9. Η μουσική χωρίς λόγια έχει τη δύναμη να λέει ιστορίες. Πώς καταφέρνεις να
μετατρέψεις ένα συγκεκριμένο συναίσθημα (π.χ. τη θλίψη ή τη χαρά) σε νότες;
Απάντηση: Η μουσική χωρίς λόγια είναι μια γλώσσα που μιλά κατευθείαν στην καρδιά.
Όταν θέλω να μετατρέψω ένα συναίσθημα σε νότες, προσπαθώ πρώτα να το νιώσω
ολοκληρωτικά, να το αφήσω να με διαπεράσει χωρίς να το κρίνω. Η θλίψη, η χαρά, η
νοσταλγία, η ελπίδα… όλα έχουν τον δικό τους ρυθμό, τη δική τους αναπνοή. Ακούω
αυτή την εσωτερική κίνηση και την αφήνω να με οδηγήσει. Μερικές φορές είναι μια απλή
μελωδία που εμφανίζεται ξαφνικά, ενώ άλλες φορές είναι μια αρμονία που χτίζεται
σιγά‑σιγά, σαν να ψάχνει τον δρόμο της.
Η μετατροπή ενός συναισθήματος σε μουσική είναι συνδυασμός ενστίκτου και τεχνικής.
Ξεκινώ πάντα από τον πυρήνα του συναισθήματος: είναι ελαφρύ ή βαρύ; φωτεινό ή
σκοτεινό; Από εκεί επιλέγω τις κατάλληλες αρμονίες και τους κατάλληλους ρυθμούς και
ήχους. Για παράδειγμα, η θλίψη συχνά εκφράζεται μέσα από πιο αργούς ρυθμούς και
αρμονίες με ένταση. Η χαρά, αντίθετα, μπορεί να αποδοθεί με γρήγορες φράσεις,
ανοιχτές συγχορδίες και φωτεινά ηχοχρώματα. Η διαδικασία είναι σαν γλυπτική: αφαιρώ,
προσθέτω, διαμορφώνω, μέχρι η μουσική να «κουμπώσει» με το συναίσθημα που θέλω
να μεταφέρω.
10. Τί θα ήθελες να νιώθει ο κόσμος όταν κλείνει τα μάτια και ακούει τα έργα σου;
Ποιο μήνυμα θα ήθελες να αφήνει η μουσική σου;
Απάντηση: Όταν ο κόσμος κλείνει τα μάτια και ακούει τη μουσική μου, θα ήθελα να
νιώθει ότι ταξιδεύει σε έναν χώρο όπου όλα όσα μας χωρίζουν παύουν να έχουν
σημασία. Εύχομαι οι νότες μου να λειτουργούν σαν μια υπενθύμιση ότι κάτω από τις
διαφορές μας υπάρχει μια κοινή καρδιά που χτυπά με τον ίδιο ρυθμό. Αν μέσα από ένα
κομμάτι μπορέσει κάποιος να νιώσει λίγη περισσότερη γαλήνη, λίγη περισσότερη
ελπίδα ή μια αίσθηση ότι δεν είναι μόνος, τότε η μουσική μου έχει ήδη εκπληρώσει τον
σκοπό της.
Το μήνυμα που θα ήθελα να αφήνει η μουσική μου είναι απλό, αλλά βαθύ: ότι η ομορφιά
υπάρχει παντού, στο φως του ήλιου, στο θρόισμα ενός δέντρου, στο βλέμμα ενός
ανθρώπου, στη σιωπή ανάμεσα στις νότες. Πιστεύω ότι η μουσική έχει τη δύναμη να
μας ενώνει, να μας θεραπεύει και να μας θυμίζει ότι είμαστε μέρος ενός μεγαλύτερου,
αρμονικού συνόλου. Αν κάτι μένει όταν τελειώσει ένα έργο μου, εύχομαι να είναι μια
αίσθηση εσωτερικής ειρήνης και μια μικρή σπίθα αισιοδοξίας για το μέλλον.
