Σήμερα έχουμε τη χαρά και την τιμή να φιλοξενούμε έναν άνθρωπο που όχι μόνο έζησε τις χρυσές εποχές του rock και του metal, αλλά τις κατέγραψε με πάθος, με συνέπεια και – κυρίως – με γνώση. Ο λόγος για τον Αλέξανδρο Ριχάρδο, έναν από τους σημαντικότερους μουσικούς δημοσιογράφους της χώρας, που μέσα από περιοδικά, ραδιοφωνικές εκπομπές και διαδικτυακές αρθρογραφίες, έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μουσική μας μνήμη.
Αλέξανδρε, σε ευχαριστώ θερμά που είσαι σήμερα εδώ. Είναι μεγάλη μου χαρά να συζητήσουμε μαζί για όλα όσα έζησες, για τη μουσική όπως τη βίωσες και όπως τη βλέπεις σήμερα.
- Ποια ήταν η πρώτη σου επαφή με τη μουσική και ποια στιγμή σε καθόρισε ως ακροατή;
Ήμουν 7-8 ετών και θυμάμαι πολύ καλά, την εικόνα με το πικ απ – έπιπλο, που είχε και μπαρ με πόρτα που άνοιγε, διακοσμημένη με καθρέπτη. Οι πρώτοι δίσκοι που άκουσα ήταν όλοι μικροί, ένας με κίτρινη ετικέτα και περιείχε …κελαιδίσματα πουλιών, που τον έβαζε ο πατέρας μου για να κελαηδούν τα καναρίνια, δίσκοι του ROL, του γνωστού απορρυπαντικού που τότε κυκλοφορούσε με μικρούς δίσκους μέσα στη συσκευασία(!) και γαλλικά τραγούδια του μεγαλύτερου αδελφού μου.
- Πότε και πώς αποφάσισες να ασχοληθείς επαγγελματικά με τη μουσική δημοσιογραφία;
Από τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου αγόραζα δίσκους με το χαρτζιλίκι μου. Δεν έβγαινα έξω, για να αγοράζω δίσκους. Στην αρχή, ζήταγα από ένα μαγαζί δίσκων (τότε κάθε γειτονιά, είχε 2-3 καταστήματα δίσκων) στην οδό Λευκωσίας, στην Πλτ. Αμερική το «Τετράγωνο», να μου γράψουν τραγούδια. Μόλις η κασέτα είχε αρχίσει να μπαίνει στη ζωή μας και η μητέρα μου μού είχε αγοράσει ένα κασετόφωνο Grunding με ξύλινη επένδυση. Demis Rousos, Vicky Leandros, Sweet, Jethro Tull , Slade και ξαφνικά Paranoid. Κάπως έτσι μυήθηκα! Μετά απόκτησα ένα πικ απ Panasonic, με κεφαλή καρφί, και άρχισα να αγοράζω δίσκους. Hearing of Atomic Rooster, Thick as a Brick, Νοστράδαμος, Poll το ταγάρι, Socrates drank the Conium, Master of Reality, Sweet Freedom (Uriah Heep), Led Zeppelin IV…
3. Πώς ήταν η εμπειρία σου ως press officer στη CBS και τι σου έμεινε περισσότερο από εκείνη την εποχή;
Η ..μανιακή ενασχόλησή μου με τη μουσική και η ακρόαση των εκπομπών των Γιάννη Πετρίδη και Κώστα Ζουγρή από το Α1 Πρόγραμμα κάθε μεσημέρι στις 4, ήταν αυτή που με οδήγησε άθελα της στη δισκογραφία. Απαντούσα στις ερωτήσεις-διαγωνισμούς που έκανε η εκπομπή, ώσπου μια ημέρα μου είπε ο Κώστας Ζουγρής να πάω στο Ραδιομέγαρο να γνωριστούμε. Μην νομίσεις….τότε ήταν ταξίδι από τα Πατήσια να πας στην Αγία Παρασκευή. Φυσικά πήγα και τότε ο Πετρίδης είχε τη Διεύθυνση του περιοδικού Ποπ-Ροκ όπου συγκέντρωνε ένα chart πωλήσεων δίσκων. Επειδή για δεκαετίες στην ελληνική αγορά ΔΕΝ υπήρχε επίσημο chart, το περιοδικό ζήταγε από κάποια καταστήματα σε όλη την Ελλάδα να καταγράψουν ένα δικό τους TOP 10 πωλήσεων και έτσι με ένα ενδεικτικό τρόπο, παρουσίαζε ένα ΜΗ επίσημο αλλά πολύ κοντά στην πραγματικότητα chart. Για κάποιους μήνες (το περιοδικό ήταν μηνιαίο) έφερνα τα στοιχεία που μάζευα και θυμάμαι τότε τον Ζουγρή να λέει «από τότε που ο Αλέξανδρος μπήκε στην ομάδα, έφερε πολλά νέα καταστήματα και το chart έγινε πιο έγκυρο». Μετά έκαναν το λάθος να μου δώσουν να κάνω μια μετάφραση μιας συνέντευξης της Kate Bush, αλλά τότε τα αγγλικά δεν ήταν σπουδαία, και έγραφα ότι ήθελα. Άσε που ποτέ δεν μου άρεσε η Kate Bush. Μετά ξανά έκαναν το λάθος να μου δώσουν κι άλλη μετάφραση ώσπου παρ΄ολίγο να καθιερωθώ σαν…μεταφραστής του Ποπ-Ροκ! Κάπως έτσι έγινα συνεργάτης του περιοδικού, με πρώτη μηνιαία αμοιβή 500 δρχ που ντρεπόμουνα να πάρω . Τελικά μετά από παρακάλια, τα πήρα! Τότε ο Ζουγρής με έστειλε στα γραφεία της CBS που τότε ήταν ψηλά στη Λ. Συγγρού, κοντά στους Στύλους του Ολυμπίου Διός . Το promo για την εταιρεία έκανε η Ειρήνη Μαστοράκη, η οποία ανετότατα άνοιξε ένα φοριαμό με δίσκους και μού έδωσε μια 2πλή συλλογή του Julio Iglesias!!! Δεν φθάνει που ντρεπόμουνα, μού έδωσε… Julio Iglesias. Ευτυχώς κατάλαβε το δισταγμό μου και με ρώτησε αν θέλω κάτι άλλο. Μέσα στο φοριαμό διέκρινα μια συλλογή της Janis Joplin, νομίζω ότι ήταν το Janis. “Πάρε ό,τι θες μου είπε» και έφυγα γεμάτος δίσκους. Έκτοτε κάθε επίσκεψη σε γραφείο εταιρείας ήταν γιορτή. Σταδιακά γνώρισα τα στελέχη των εταιρειών και ο Μίλτος Καρατζάς που ήταν Διευθυντής Ελληνικού και Ξένου Ρεπερτορίου/Yπεύθυνος Marketing, μου πρότεινε να δουλέψω στη CBS, part time στην προώθηση δίσκων στα clubs, στο ραδιόφωνο και στους πολλούς ερασιτεχνικούς σταθμούς, που τότε διαμόρφωναν έντονα την ενημέρωση. Μετά έγινα press officer που σημαίνει Υπεύθυνος Τύπου, δηλαδή αποστολή /παρακολούθηση υλικού στα δεκάδες περιοδικά και εφημερίδες που υπήρχαν τότε.
Τι μού έμεινε από εκείνη την εποχή; Μόνο καλές αναμνήσεις. Φαντάσου πόσο αγαπούσα τη δουλειά μου (ήμουν φοιτητής στην Πάντειο) που αρχικά με προσέλαβαν σαν part timer, Τρίτη και Πέμπτη και μετά από 2- 3 εβδομάδες, άρχισαν μόνος μου να πηγαίνω κάθε ημέρα. Το εκτίμησαν, μου αύξησαν το μισθό και με προσέλαβαν. Γενικά με ότι ασχολούμαι το κάνω με μεγάλη αγάπη και πίστη.
4. Έχεις ζήσει τη χρυσή εποχή του ελληνικού μουσικού Τύπου. Τι λείπει σήμερα από τα έντυπα ή τα sites μουσικής;
Δεν αισθάνομαι ότι λείπει κάτι. Και ειδικευμένα sites υπάρχουν και γενικά, καλή ενημέρωση.Δεν βρίσκω κάτι να λείπει. Εδώ όμως είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να συμπληρώσω ότι δημιουργώντας ένα site, ΑΥΤΟΜΑΤΑ, δημιουργείς και μια σειρά υπευθυνοτήτων. Η ενημέρωση ΔΕΝ είναι copy paste. Την είδηση την ελέγχουμε, τη διασταυρώνουμε, δεν την «κλέβουμε» και την αναπαράγουμε. Γι αυτό, όσο καλύτερη διασταύρωση ειδήσεων έχουμε, τόσο καλύτερη και αξιόπιστη ενημέρωση προσφέρουμε. ΜΗΝ υποτιμούμαι τον αναγνώστη, λίγα διαβάζει, πολλά καταλαβαίνει….
5. Ποιο είναι το πιο δύσκολο άρθρο ή αφιέρωμα που έχεις γράψει – και γιατί;
Δεν υπάρχει κάποιο δύσκολο ή εύκολο άρθρο. Το πιο απαιτητικό είναι το κομμάτι των συνεντεύξεων που θέλει δουλειά, πριν μιλήσεις με τον συνεντευξιαζόμενο και μετά να κάνεις απομαγνωτοφωνήσεις . Αυτό το τελευταίο, το βαριέμαι όσο τίποτε άλλο
6. Πώς βλέπεις τη σημερινή κατάσταση της μουσικής δημοσιογραφίας στην Ελλάδα;
Αν εξαιρέσεις το Metal Hammer δεν υπάρχουν μουσικά περιοδικά πλέον, παρά μόνο τα αγγλικά και δεν γνωρίζω τι κυκλοφορεί στην Αμερική και Γερμανία (αναφέρω μόνο μεγάλες χώρες). Τα sites καλύπτουν το καθένα με το δικό του τρόπο τις μουσικές ανησυχίες του κάθε αναγνώστη, με δεδομένο ότι ο τρόπος προσέγγισης έχει αλλάξει εκ μέρους του κοινού. Μικρά άρθρα, γρήγορη ανάγνωση, video που τα βλέπουν μόνο στα πρώτα 30 δευτερόλεπτα ή στο fast forward… και η ενημέρωση είναι έτοιμη. Αν σκεφτείς ότι μεγάλωσα τη δεκαετία του 70 που η ενημέρωση ήταν ελλιπέστατη, καταλαβαίνεις ότι ο σημερινός πλουραλισμός, μου φθάνει και περισσεύει….
7. Ποιο ελληνικό συγκρότημα θεωρείς ότι αδικήθηκε ιστορικά;
Πολλά. Κι όλα γιατί βγήκαν σε λάθος χρόνο, Οι Spitfire, Raw Silk, Scraptown, Last Drive Socrates Drank the Conium και άλλοι. Από τους σύγχρονους, οι Planet of Zeus και Nightstalker.
8. Έχεις εκφράσει την άποψη ότι το metal έχει κάνει τον κύκλο του. Τι θα μπορούσε να του δώσει νέα πνοή;
ΟΛΑ τα μουσικά είδη κάνουν ένα κύκλο. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εξυπνάδα για να καταλάβεις ότι η reggae και το southern rock έχουν κλείσει τον κύκλο τους. Πιστεύω ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει και στο metal. Έκανε ένα μεγάλο κύκλο, εξακολουθεί να έχει πιστό κοινό, είναι το μοναδικό είδος που αν και ο κύκλος του έχει κλείσει, εξακολουθεί να προσελκύει κόσμο, αλλά η ανανέωση του είναι πολύ αργή. Δεν βγαίνουν ονόματα που μπορούν να αντικαταστήσουν τα μεγαθήρια. Είναι μια πραγματικότητα που τη ζούμε στις συναυλίες. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσε να υπάρξει «νέα πνοή»….ο χρόνος θα δείξει.
9. Πιστεύεις ότι το rock μπορεί ακόμα να εκπλήξει ή ζούμε απλώς με αναμνήσεις;
Ακαδημαϊκη ερώτηση. Και τα 2 !!! Πάντως εγώ και λόγω ηλικίας, έχω περάσει στο στάδιο των αναμνήσεων! Θα μείνω στο πρώτο σκέλος της ερώτησής σου, «αν το rock μπορεί να εκπλήξει». Τι ήταν το rock; Το μουσικό κίνημα που προήλθε από την εργατική κυρίως τάξη και σαν μουσική και στίχο, παρουσίαζε μια επαναστατικότητα στα δεδομένα της εποχής. Η μουσική και οι στίχοι έχουν προσαρμοστεί ανά εποχή. Πολλές φορές βλέπω νέα παιδιά, κάτω των 20, να ακούνε Doors και αναρωτιέμαι «Που είναι η επαναστατικότητα, όταν στα 20 σου ακούς Doors του 1967;” Τελικά εκείνο που κατάλαβα ήταν η απίστευτη διαχρονικότητα των στίχων και της μουσικής, που μεταλαμπαδιάστηκαν στις νεότερες γενιές που δεν ξέρουν απαραίτητα τι σήμαινε το όνομα των Doors στους νεαρούς/ρες Αμερικάνους της δεκαετίας του 60, αλλά αισθάνονται μια έλξη.
10. Με τόσα χρόνια εμπειρίας, έχεις αισθανθεί ποτέ ότι «κουράστηκες» από τη μουσική σκηνή;
Όχι, καθόλου, αντίθετα, με αναζωογονεί. Πέφτω στο κρεβάτι και σκέπτομαι τι άρθρα θα ετοιμάσω για τον Rockmachine.gr. Είναι υπέροχη απασχόληση. Θέλω να τον κρατάω ζωντανό κάθε ημέρα. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μουσική. Θα σου πω κάτι που μου έχει συμβεί τα τελευταία 10-12 χρόνια. Ενώ οι άνθρωποι όταν μεγαλώσουν γίνονται πιο ήπιοι και μαλθακοί, σε εμένα συμβαίνει το αντίθετο! Δεν μπορώ να δεχτώ τη μεσοβέζικη κατάσταση «ε, καλό είναι», «αυτό μπορούν να κάνουν». Στα 67 μου, πιο σκληρά, πιο δυνατά, πιο απαιτητικά!
11. Ποια είναι τα κριτήρια με τα οποία ξεχωρίζεις έναν δίσκο ως «κλασικό»;
Ο χρόνος είναι ο μοναδικός παράγοντας που προσδιορίζει ένα δίσκο σαν κλασικό. Η αντοχή και η διατήρηση της αξίας του μέσα από το χρόνο.
12. Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να πεις στον 20χρονο εαυτό σου τότε που ξεκινούσες;
Δεν αισθάνομαι ότι είμαι ο άνθρωπος που θα δώσει συμβουλές σε νεότερους. Ας ακούσουν την καρδιά τους όπως έκανα και εγώ!
13. Το RockMachine.gr είναι μια μικρή μουσική βιβλιοθήκη. Πώς βλέπεις την αξία της διαδικτυακής αρχειοθέτησης;
Σ ευχαριστώ που με ρωτάς για τον Rockmachine.gr που το αντιμετωπίζω σαν το ψηφιακό παιδί μου. Ξεκίνησε σαν web radio και από το 2017 έχει τη σημερινή μορφή του, Περιoδικό του Κλασικού rock. Όταν είχα κουραστεί με το εξαντλητικό πρόγραμμα του web radio Rockmachine.gr , σκέφτηκα τι άλλο μπορώ να κάνω που να με κρατάει ζωντανό και να μου αρέσει. Χωρίς να είμαι καλός μαθητής (με τα σημερινά δεδομένα το 20 το είχα άνετα), μού άρεσε να γράφω κι έτσι σκέφτηκα να μετατρέψω το web radio σε ένα ψηφιακό περιοδικού του Κλασικού rock. Δεν έκανα τίποτε περισσότερο από το να μεταφέρω τις γνώσεις μου πως στήνεις ένα περιοδικό (άρθρα-θέματα, σελίδες, ανανέωση, ποιότητα) στο διαδίκτυο. Όσο εύκολο ακούγεται, τόσο δύσκολο είναι γιατί η ψηφιακή ενημέρωση, έχει μια πολύ σημαντική απαίτηση. Την ΑΜΕΣΟΤΗΤΑ. Όταν η είδηση ανακοινωθεί, τη διασταυρώνεις και την ανεβάζεις ΑΜΕΣΑ. Δεν είναι όπως στην έντυπη ενημέρωση, που έβγαινε …την επόμενη ημέρα ή τον επόμενο…μήνα . Είμαι τυχερός που οι φίλοι-συνεργάτες μου έχουν την ίδια διάθεση με εμένα και το αποτέλεσμα μας δικαιώνει. Πολλοί φίλοι, μου λένε να ανανεώσω την εμφάνιση της σελίδας σε κάτι πιο μοντέρνο. Θα σου πω γιατί κάθετα δεν συμφωνώ. Κατ΄ αρχάς, ΤΥΧΑΙΑ έπεσα επάνω σε αυτό το blog που βλέπεις να εμφανίζεται ο Rockmachine.gr και μου ταίριαξε απόλυτα. Κούμπωσε! Τι είναι ο Rockmachine.gr; Ένα εξειδικευμένο site που καταγράφει την ιστορία και την εξέλιξη του Κλασικού. Η επικαιρότητα υπάρχει, αλλά ποια επικαιρότητα σε καλλιτέχνες που ξεκίνησαν το 1970; Άρα η δύναμη του είναι η εγκυκλοπαιδική μορφή, τα άρθρα του, τα γεγονότα που καταγράφονται και διαιωνίζονται. Υπάρχει το ενημερωτικό στοιχείο αλλά όπως και να το κάνουμε χρόνο με το χρόνο περιορίζεται. Άρα για να υπάρχει διαθέσιμο υλικό που να βρίσκει εύκολα ο αναγνώστης πρέπει να υπάρχουν πολλά μικρά παράθυρα με νυν και παλαιότερα άρθρα, που να είναι εύκολα προσβάσιμα στον επισκέπτη. Αισθάνομαι ότι το έχουμε πετύχει κι αυτό το συμπεραίνω από τον έλεγχο της επισκεψιμότητας, η οποία σε παλαιότερα άρθρα είναι πολύ μεγάλη. Το άρθρο με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα είναι το ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΣΚΑΔΙΚΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ! Με 120.944 χτυπήματα. Αδιανόητο νούμερο για ένα site αυτού του στυλ. Σχετικά παρεμφερή νούμερα έχουν κάνει άρθρα για ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ CLUBS ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΟΥ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΣΑΝ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ, ΒΟΛΤΑ ΣΤΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ και σχεδόν όλα τα άρθρα για τους Deep Purple και Ritchie Blackmore!!! Άρθρα για τους Saxon, Nazareth, Status Quo, Dio και εκατοντάδες άλλους έχουν γραφτεί κατά χιλιάδες στο διαδίκτυο. Στα ελληνικά! Εκεί είναι ένα μεγάλο μέρος της δύναμης του Rockmachine.gr, γι αυτό και το παράθυρο ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ είναι τόσο μεγάλο. Νομίζω ότι σου απάντησα στο σκέλος της ερώτησης σχετικά με την αξία της διαδικτυακής αρχειοθέτησης.
14. Σκέφτεσαι να γράψεις κάποιο βιβλίο που να συγκεντρώνει τις εμπειρίες και τις γνώσεις σου;
Έχοντας μιλήσει με πολλούς-όχι ένα και δύο- φίλους που έχουν κυκλοφορήσει βιβλία με μουσικό περιεχόμενο, πληροφορήθηκα ότι ΚΑΝΕΝΑΣ τους δεν πήρε ένα ευρώ. Για την τιμή των όπλων. Δεν δέχομαι να γράψω, να επιμεληθώ ένα ειδικό βιβλίο με τόσες πληροφορίες/ φωτογραφίες και να παρακαλάω να πάρω 100€. Ο Rockmachine.gr είναι η καλύτερη καταγραφή και όπως λέει και ο υπότιτλος του …γράφει την ιστορία του rock…
15. Ποια είναι η μεγαλύτερη «παρεξήγηση» που έχει ειπωθεί για σένα ή τη δουλειά σου;
Πριν λίγα χρόνια, είχε έλθει ένα ηλεκτρολόγος σπίτι για δουλειά και την ώρα που έφευγε, σταμάτησε στο living room, κύτταξε τους δίσκους και με θαυμασμό μου είπε «Πω πω, βιβλία»! Ε, όχι ρε φίλε, με τσάκισε….
16. Πες μας 3 δίσκους που θεωρείς υποτιμημένα αριστουργήματα.
Hero and Heroine- Strawbs, Death Walks behind you Atomic Rooster, Spyglass Guest- Greenslade.
17. Με ποιον καλλιτέχνη (νεκρό ή ζωντανό) θα ήθελες να καθίσεις για καφέ και γιατί;
Δεν θα σου απαντήσω τους αναμενόμενους Jimi Hendrix, Jim Morrison, Janis Joplin και τόσους άλλους ήρωες από τη δεκαετία του70, αλλά με κάποιον από την Ελλάδα. Τον Γιάννη Σπάθα, που μιλήσαμε αρκετές φορές αλλά ποτέ δεν τα είπαμε διεξοδικά.
18. Αν έπρεπε να διαλέξεις ένα τραγούδι που να περιγράφει την πορεία σου, ποιο θα ήταν;
Joie de Vivre- Greenslade
