Το θεατρικό έργο «Βλέπε και Φεύγα» είναι πρωτότυπο έργο της Ιωάννας Μαστοράκη και αποτελεί το πρώτο θεατρικό έργο που έγραψε και ανέδειξε σκηνικά την ιστορία των κρατικών πορνείων στα Βούρλα Δραπετσώνας.
Γραμμένο και παρουσιασμένο για πρώτη φορά πριν από δέκα χρόνια (2016), το έργο άνοιξε έναν θεατρικό δρόμο που μέχρι τότε παρέμενε αχαρτογράφητος, φέρνοντας στο φως ένα σκοτεινό, ιστορικά αποσιωπημένο κομμάτι της νεότερης ελληνικής κοινωνίας. Το θεατρικό έργο τοποθετείται ιστορικά στο 1929 και το έργο συνιστά μια ηθογραφία βασισμένη σε αληθινά στοιχεία και γεγονότα, με κεντρικό άξονα τις συνθήκες διαβίωσης και τον ψυχισμό των ιερόδουλων που ζούσαν και εργάζονταν στα κρατικά πορνεία των Βούρλων.
«ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΦΕΥΓΑ» έγραφαν με κιμωλία στην ξύλινη πόρτα του Άδη — εκεί όπου χωρίζονταν οι ζωντανοί από τους νεκρούς. Νεκρές υπάρξεις, χωρίς συναίσθημα, με μόνη διέξοδο επιβίωσης τον πληρωμένο έρωτα, αναζητούν την κάθαρση. Ένας κόσμος γεμάτος χαμένα όνειρα τελεί υπό την κατοχή της Μαντάμ Ντουντού και των αστυνομικών που φρουρούν την πύλη. Πρόκειται για μια παράσταση πλούσια σε ανατρεπτικές σκηνές, με έντονα ρεμπέτικα ακούσματα, που ταξιδεύει τον θεατή στον κόσμο του αγοραίου έρωτα και ρίχνει φως στο σκοτάδι των ανθρώπων που έζησαν εκεί.
Κριτικές – Διακρίσεις
Το έργο θεωρήθηκε μία από τις σημαντικότερες θεατρικές παραστάσεις κοινωνικού περιεχομένου παρουσιάστηκε Με την Χορηγία επικοινωνίας της ΕΡΤ – Πρώτο Πρόγραμμα , Δεύτερο Πρόγραμμα. Βραβεύτηκε στο 4ο Διεθνές Φεστιβάλ Διαβαλκανικού Θεάτρου και από τον Όμιλο για την UNESCO Πειραιώς & Νήσων. Ενώ απόσπασε εξαιρετικές κριτικές από τον κριτικό θεάτρου και συγγραφέα Νίκο Μπατσικανή (μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών – Θεατρικά Βραβεία «Κάρολος Κουν»& Ευρωπαϊκά Βραβεία Θεάτρου – Χορού).
Απόσπασμα κριτικής :
Η υπόθεση βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και περιγράφει τα όσα συνέβαιναν στα κρατικά πορνεία των Βούρλων Δραπετσώνας, την περίοδο 1929 – 1936, αλλά και τη ζωή των ιερόδουλων εκεί.
Αφορμή για να γράψει το κείμενο, η συγγραφέας, σκηνοθέτιδα και ηθοποιός Ιωάννα Μαστοράκη, έλαβε από το υπέροχο ποίημα ΑΜΑΡΤΩΛΟ (Στη Σμύρνη Μέλπω, Ηρώ στη Σαλονίκη, στο Βόλο Κατινίτσα έναν καιρό, τώρα στα Βούρλα με φωνάζουν Λέλα, ο τόπος μου ποιος ήταν, ποιοι οι δικοί μου, αν ξέρω ανάθεμά με˙ σπίτι, πατρίδα, έχω τα μπουρδέλα …) της Γαλάτειας Καζαντζάκη (1881 – 1962, πρώτης συζύγου του Νίκου Καζαντζάκη) και το ομώνυμο τραγούδι της Νένας Βενετσάνου.
Η κυρία Μαστοράκη πρέπει να μελέτησε διεξοδικά το θέμα και, βουτώντας πολύ βαθιά την πένα της στον κόσμο του πληρωμένου έρωτα, έβγαλε στο φως ένα διαμάντι, όπως συμβαίνει και στην πραγματικότητα, όπου τα πολύτιμα πετράδια βρίσκονται στον βούρκο, πριν ένα χέρι τα ανασύρει στην επιφάνεια. Το να ασκεί μια γυναίκα το αρχαιότερο επάγγελμα του κόσμου, ζώντας, μάλιστα, στην «κόλαση» ενός πορνείου και ο ψυχισμός που διαμορφώνει μέσα σε αυτό, είναι άγνωστα στους «απέξω» και φαντάζομαι πως είναι σκληρό και δύσκολο να το περιγράψεις, μα η συγγραφέας έφτασε το νυστέρι της πένας της μέχρι το κόκκαλο και ώς εκεί που αναβλύζει το μολυσμένο πύον μιας χαίνουσας πληγής, για να μας κάνει κοινωνούς του -άγνωστου στους πολλούς- αυτού θέματος. Κατάφερε να δημιουργήσει πολύ δυνατούς και ιδιαίτερους χαρακτήρες, που μιλούν ατόφια τη «γλώσσα του περιθωρίου», διότι μόνο έτσι οι θεατές γίναμε «κοινωνοί» του τρόπου έκφρασης των ατόμων αυτών. «Βλέπε και Φεύγα» έγραφε ο πίνακας στην είσοδο του πορνείου, στα χρόνια που αυτό λειτούργησε, με κρατικόν σχεδιασμό, για να προστατευτούν οι άνθρωποι από τα νοσήματα που μεταδίδονται κάνοντας έρωτα με πόρνες πεζοδρομίου, οι οποίες, συνήθως, δεν ελέγχονται από γιατρούς. Ένας σκληρός κόσμος, όπου δεν επιτρέπονται τα όνειρα και η αληθινή αγάπη, με βαρύ το τίμημα για όσες και όσους παραβλέπουν τους κανόνες μιας ζωής στον «Άδη» ενός οίκου ανοχής – ενοχής. Μετά το 1936, οπόταν και αποφασίστηκε η κατασκευή φυλακών στην περιοχή των Βούρλων, τα «κόκκινα φανάρια» και οι ιέρειες της πάνδημης Αφροδίτης υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή και μεταφέρθηκαν στην Τρούμπα του Πειραιά.
Η σκηνοθεσία και οι φωτισμοί, του πολυβραβευμένου ποιητή, συγγραφέα, στιχουργού και ηθοποιού Θανάση Σάλτα, αξιοποίησαν το κείμενο με τον καλύτερον τρόπο, χαρίζοντας στο κοινό μια μοναδική παράσταση, την οποία έχει εμπλουτίσει (σε συνεργασία με την Ιωάννα Μαστοράκη) με: χαρακτηριστικά -της εποχής, αλλά και νεότερα- τραγούδια, που συνηθίζονταν στους χώρους του περιθωρίου, εκεί που «άνθιζε» ο πληρωμένος έρωτας, τα όσα λάμβαναν χώρα σε τεκέδες, με πρωταγωνιστές: μαχαιροβγάλτες, προστάτες… ναρκομανείς. Οι ηθοποιοί απέδωσαν τους ακραίους και ασυνήθιστους χαρακτήρες του έργου με αξιοθαύμαστες ερμηνείες. Ιστορικό Παραστάσεων του θεατρικού έργου Βλέπε και Φεύγα της Ιωάννας Μαστοράκη
2016 – Θέατρο Βαφείο «Λάκης Καραλής», Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Τσακανάκης 2017 – Θέατρο Λύχνος Τέχνης & Πολιτισμού, Σκηνοθεσία: Ιωάννα Μαστοράκη
2018 – Θέατρο Παραμυθίας , Σκηνοθεσία: Θανάσης Σάλτας
2019–2020 – Θέατρο της Ημέρας, Σκηνοθεσία: Θανάσης Σάλτας
Συνεργαζόμενοι ηθοποιοί: Στο ρόλο της Ντουντού Ιωάννα Προσμίτη, Μαρία Πετροπούλου,
στο ρόλο της Λέλας Ιωάννα Μαστοράκη, στο ρόλο της Λουμπίνας Λεμονιά Αντωνάτου,
Φωτεινή Σάιντερς, Χριστιάνα Ανανιάδου, στο ρόλο της Ηρώ Δανάη Νεονάκη, Τζωρτζίνα
Δαμίγου, Γωγώ Φάκου, Χρυσή Γεραρδή, στο ρόλο της Σκουλαρικού Μένια Μαθιουδάκη,
Γεωργία Αμπουράντυ, Ζωή Αλουπογιάννη , Αλεξία Παπαθανασίου, στο ρόλο του
αστυνομικού Γιάννης Λεβέντης, Δημήτρης Τοπαλίδης στο ρόλο του μάγκα Θανάσης Σάλτας,
Νεκτάριος Παλαιολόγος, Χρήστος Πουσίνης, Κωνσταντίνος Τσακανάκης , Φραγκίσκος
Βαφειάδης, Αλέξανδρος Ζαρκαδούλας κα.
Απόσπασμα από το θεατρικό:
Το έργο θα συνεχίζει να παρουσιάζεται σε θεατρικές σκηνές και πρόκειται σύντομα να
κυκλοφορήσει και σε μορφή μυθιστορήματος από γνωστό εκδοτικό οίκο.
Βιογραφικό Ιωάννας Μαστοράκη (σύντομο)
Η Ιωάννα Μαστοράκη είναι σκηνοθέτης, ηθοποιός και συγγραφέας θεατρικών έργων, διηγημάτων και σεναρίων ντοκιμαντέρ. Έχει διατελέσει Διευθύντρια Θεάτρου του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς & Νήσων και έχει βραβευτεί για την προσφορά της στον πολιτισμό. Από το 2018 συμμετέχει ως κριτής σε πανελλήνιους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών, ενώ το 2024 εξελέγη μέλος του Πειθαρχικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών. Μαζί με τον λογοτέχνη, σκηνοθέτη Θανάση Σάλτα δημιούργησαν την εταιρεία θεατρικών παραγωγών «Θίασος Πορεία». Τα έργα τους έχουν διακριθεί στην Ελλάδα και διεθνώς. Το 2019 τιμήθηκαν στο 4ο Διεθνές Φεστιβάλ Διαβαλκανικού Θεάτρου, ενώ το 2023 το έργο «Στη Σμύρνη Κάποτε» ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Δραματουργίας “Κάρολος Κουν”. Το έργο «Τα Πάθη της Αγάπης» εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Σμύρνης στην Τουρκία (2015) και τιμήθηκε με βραβείο Ειρήνης. Έχουν ανεβάσει πρωτότυπα δικά τους θεατρικά έργα σε αθηναϊκά θέατρα ,σχολεία και διεθνή φεστιβάλ. Πρόσφατα Θεατρικά τους έργα Σκηνή Ενηλίκων Βλέπε και Φεύγα της Ιωάννας Μαστοράκη σε σκηνοθεσία Θανάση Σάλτα ,στο Θέατρο Λύχνος και Πολιτισμού (2017), Θέατρο Παραμυθίας (2018), Θέατρο της Ημέρας (2019), Στη Σμύρνη κάποτε του Θανάση Σάλτα σκηνοθεσία Ιωάννα Μαστοράκη μουσική Αρετή Κοκκίνου (2020-2022) Ο Αλαφροΐσκιωτος των Ιωάννα Μαστοράκη και Θανάση Σάλτα στο Θέατρο Λύχνος και Πολιτισμού (2022-2023) Τα Πάθη της Αγάπης του Θανάση Σάλτα σκηνοθεσία Ιωάννα Μαστοράκη μουσική Πηγή
Λυκούδη Θέατρο Χώρος Τέχνης Ασωμάτων (2024-2025) Μαγδαληνή, Ψυχή τε και Νους του Θανάση Σάλτα σκηνοθεσία Ιωάννα Μαστοράκη μουσική Γιώργος Βούκανος Θέατρο Χώρος Τέχνης Ασωμάτων σε φεστιβάλ και περιοδεία (2026 – 2027)
Παιδική Σκηνή
Η Ηλιαχτίδα των Χριστουγέννων της Ιωάννας Μαστοράκη σκηνοθεσία Θανάσης Σάλτας σε
περιοδεία, φεστιβάλ και σχολεία (2020-2026)
Η Δόνα Γη και Ο Δον Αστέρης του Θανάσης Σάλτα σκηνοθεσία Ιωάννα Μαστοράκη στο
Θέατρο Σταθμός μουσική Πηγή Λυκούδη , σε περιοδεία, φεστιβάλ, και σχολεία (2017-
2026)
Το Περιβόλι της Χαράς και της Λύπης του Θανάση Σάλτα σκηνοθεσία Ιωάννα Μαστοράκη
μουσική Χρυσάνθη Οικονομάκη στο Θέατρο Παραμυθίας, στο Θέατρο της Ημέρας ,σε
περιοδεία, φεστιβάλ, σχολεία (2016-2026)
Ανυπομονούμε για ένα ακόμη πρωτότυπο θεατρικό έργο της Ιωάννας Μαστοράκη και του
Θανάση Σάλτα, που θα συνεχίσει να φωτίζει, με την ίδια αλήθεια και ευαισθησία, όσα
συχνά η Ιστορία προσπερνά.
