Γράφει ο Νίκος Γκάτσιος
Το “Cruising”, το μυθιστόρημα του Gerald Walker που κυκλοφόρησε το 1970, αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα βιβλία της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Γραμμένο σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών ανακατατάξεων, το έργο επιχειρεί μια ωμή κατάδυση στα όρια της σεξουαλικής ταυτότητας, της βίας και της αστικής αποξένωσης, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις ήδη από την πρώτη του έκδοση.
Ένα μυθιστόρημα γεννημένο από την εποχή του
Το Cruising γράφτηκε στο φόντο της Νέας Υόρκης των αρχών της δεκαετίας του ’70 — μιας πόλης που βρισκόταν σε κρίση, αλλά ταυτόχρονα σε δημιουργικό αναβρασμό. Η σεξουαλική απελευθέρωση, το μεταπολεμικό τραύμα και η διάλυση της παραδοσιακής αστικής ηθικής συνυπάρχουν σε έναν κόσμο όπου τα όρια μεταξύ παρατηρητή και συμμετέχοντα αρχίζουν να θολώνουν.
Ο Walker, δημοσιογράφος στο επάγγελμα, αξιοποιεί ερευνητικές μεθόδους και προσωπικές παρατηρήσεις για να δημιουργήσει ένα μυθιστόρημα που κινείται ανάμεσα στη μυθοπλασία και το κοινωνικό ντοκουμέντο.
Η υπόθεση: Ταυτότητα σε διαρκή διάλυση
Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ένας αστυνομικός που διεισδύει στον υπόγειο κόσμο της gay leather σκηνής της Νέας Υόρκης, προκειμένου να εντοπίσει έναν κατά συρροή δολοφόνο. Καθώς όμως η έρευνα προχωρά, ο πρωταγωνιστής αρχίζει να χάνει τη σαφή αίσθηση του εαυτού του.
Η μυστική αποστολή μετατρέπεται σε υπαρξιακή δοκιμασία, όπου η επαγγελματική ταυτότητα, η σεξουαλικότητα και η ηθική βεβαιότητα καταρρέουν. Το Cruising δεν ενδιαφέρεται τόσο για την επίλυση του εγκλήματος όσο για το ψυχολογικό κόστος της μεταμφίεσης και της παρατήρησης ενός κόσμου που λειτουργεί εκτός κοινωνικών κανόνων.
Αντιδράσεις και παρεξηγήσεις
Από την πρώτη στιγμή, το βιβλίο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα από μέλη της LGBTQ+ κοινότητας, που θεώρησαν ότι αναπαράγει επικίνδυνα στερεότυπα συνδέοντας την ομοφυλοφιλία με τη βία και την παραβατικότητα.
Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση αποκαλύπτει ότι το Cruising δεν λειτουργεί ως καταγγελία μιας κοινότητας, αλλά ως σκοτεινή αλληγορία για την εξουσία, τον έλεγχο και την απώλεια ταυτότητας μέσα σε ένα σύστημα επιτήρησης και φόβου. Η βία στο βιβλίο δεν είναι αποτέλεσμα σεξουαλικής ταυτότητας, αλλά προϊόν κοινωνικής απομόνωσης και ψυχικής διάλυσης.
Από το βιβλίο στην κινηματογραφική μεταφορά
Η φήμη του Cruising εκτοξεύθηκε ακόμη περισσότερο με την κινηματογραφική μεταφορά του το 1980, σε σκηνοθεσία William Friedkin και με πρωταγωνιστή τον Al Pacino. Η ταινία κληρονόμησε —και ενίσχυσε— τη διαμάχη γύρω από το έργο, επισκιάζοντας συχνά το ίδιο το βιβλίο.
Παρόλα αυτά, το μυθιστόρημα του Walker παραμένει πιο υπαινικτικό και ψυχολογικά σύνθετο από την κινηματογραφική του εκδοχή, εστιάζοντας λιγότερο στο σοκ και περισσότερο στη σταδιακή διάβρωση της ανθρώπινης συνείδησης.
Η θέση του Cruising σήμερα
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά την έκδοσή του, το Cruising διαβάζεται πλέον διαφορετικά. Όχι ως πρόκληση, αλλά ως ιστορικό τεκμήριο μιας εποχής φόβου, ελευθερίας και σύγχυσης, που αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές αγωνίες της μεταπολεμικής Αμερικής.
Είναι ένα βιβλίο άβολο, σκοτεινό και συχνά ενοχλητικό — αλλά ακριβώς γι’ αυτό παραμένει σημαντικό. Το Cruising δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, αναγκάζει τον αναγνώστη να κοιτάξει κατάματα τις ρωγμές της κοινωνίας και του ίδιου του εαυτού του.
