Στο πλαίσιο της παρούσας συνέντευξης έχουμε την τιμή να συνομιλήσουμε με τον κ. Άκη Γκολφίδη, έναν καταξιωμένο επαγγελματία στον χώρο της ηχοληψίας, με πολυετή παρουσία σε στούντιο και ζωντανές παραγωγές. Η διαδρομή του χαρακτηρίζεται από τεχνική συνέπεια, δημιουργική προσέγγιση και βαθιά γνώση του ήχου ως καλλιτεχνικού μέσου. Μέσα από τη συζήτηση που ακολουθεί, επιχειρούμε να φωτίσουμε πτυχές της επαγγελματικής του πορείας, της φιλοσοφίας του, καθώς και τις σκέψεις του γύρω από τη σύγχρονη μουσική παραγωγή.
Κύριε Άκη σας καλοσωρίζω στο cinemusic
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
1. Πώς ξεκίνησε η επαγγελματική σας πορεία στον χώρο της ηχοληψίας και ποιοι παράγοντες καθόρισαν την επιλογή σας;
Γεννήθηκα στην Αφρική και έζησα εκεί μια υπέροχη ζωή, γεμάτη μουσική, χορό, τραγούδια, χαμόγελα και σπορ. Μεγαλώνοντας, μιλούσα Σουαχιλι, λιγκάλα, κιρούντι, γαλλικά και ελληνικά. Έτσι, σε ηλικία μόλις πέντε ετών, για να παίζω με τα άλλα παιδιά, μιλούσα ήδη πέντε γλώσσες. Αυτό με βοήθησε πάρα πολύ πολιτισμικά.
Όταν φύγαμε από την Αφρική, ήξερα πως ήθελα να σπουδάσω μουσική, ηχοληψία και παραγωγή. Τότε, η μόνη σχολή στην Ευρώπη ήταν το INSAS στις Βρυξέλλες. Από 280 υποψηφίους επιλέχθηκαν 40 και τελικά αποφοιτήσαμε μόλις 8. Είμαι πολύ περήφανος που κατάφερα να ολοκληρώσω αυτές τις σπουδές. Στάθηκα ιδιαίτερα τυχερός, καθώς είχα ως μέντορα και δάσκαλο τον Dolby, τον άνθρωπο πίσω από το Dolby Surround, έναν από τους μεγαλύτερους επιστήμονες στον ήχο. Εκείνος ήταν που με «εμβολίασε» με αυτό το μικρόβιο.
Επιστρέφοντας, επέλεξα συνειδητά να έρθω στην Ελλάδα, παρότι υπήρχαν προτάσεις για εργασία σε Παρίσι, Βρυξέλλες και Άμστερνταμ. Την Ελλάδα δεν την είχα ζήσει και, όπως συμβαίνει συχνά με τους Έλληνες του εξωτερικού, την αγαπούσα ίσως και περισσότερο. Ήρθα λοιπόν και ξεκίνησα αυτό που τότε ονομαζόταν μηχανικός ήχου, σε μια εποχή που ουσιαστικά δεν υπήρχε ο συγκεκριμένος τομέας. Τον δημιούργησα, τον δίδαξα, ξεκινώντας από τη σχολή Παπαντωνόπουλου, και αργότερα ανέπτυξα τη MIX IS AN ART, που εξελίχθηκε και σε σεμινάριο. Παράλληλα, δίδασκα ακουστική στο Πολυτεχνείο.
Εδώ και 44 χρόνια ασχολούμαι καθημερινά με αυτό το επάγγελμα. Είμαι 65 ετών και δεν υπάρχει μέρα, ούτε καν στις γιορτές, που να δουλεύω λιγότερο από οκτώ ώρες με τον ήχο, γιατί είναι η αγάπη μου. Για μένα, η μουσική αντίληψη, η πολιτισμική αντίληψη του ήχου, η μουσική και η ενορχήστρωση είναι ένα και το αυτό. Δεν τα ξεχωρίζω. Ένας ενορχηστρωτής είναι και ηχολήπτης, απλώς μπορεί να μην το γνωρίζει. Όταν το καταλάβει, τότε αυτό το επάγγελμα λέγεται παραγωγός.
2. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ένας ηχολήπτης;
Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι να έχει κανείς τη δική του άποψη και να μην είναι δανεική – ούτε από το YouTube, ούτε από το AI, ούτε από οπουδήποτε αλλού. Ακόμα κι αν η άποψή του είναι λάθος, μέσα από το λάθος θα το καταλάβει και έτσι θα αποκτήσει εμπειρία. Η εμπειρία είναι το βασικότερο στοιχείο.
Το δεύτερο είναι να πιστέψει στον εαυτό του. Και το τρίτο, ίσως το σημαντικότερο, είναι να αντιληφθεί με ποιον έχει να κάνει. Αν, για παράδειγμα, δουλεύεις με ένα κουαρτέτο εγχόρδων και συμπεριφέρεσαι σαν να δουλεύεις σε μια λαϊκή πίστα, τότε έχεις χάσει το παιχνίδι. Πρέπει να ξέρεις πού απευθύνεται ο καλλιτέχνης, ποιο είναι το κοινό, ποια είναι η δική σου δουλειά και μέχρι πού μπορείς να φτάσεις. Οι προκλήσεις, λοιπόν, είναι να αντιληφθείς τον περιβάλλοντα χώρο και τον χρόνο στον οποίο βρίσκεσαι.
3. Υπάρχει κάποια συνεργασία ή έργο που θεωρείτε κομβικό;
Ναι, ασφαλώς. Οι συνεργασίες μου με τους τεράστιους Μάνο Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Σπανό και Δήμο Μούτση αποτελούν τις μεγαλύτερες σφραγίδες στη διαδρομή μου. Ωστόσο, το κυριότερο έργο μου ήταν «Η Ήπειρος της Πεντατονίας», το μοναδικό ελληνικό έργο που υπήρξε υποψήφιο για Grammy τα τελευταία 50 χρόνια.
Σε αυτό το έργο ήμουν ταυτόχρονα παραγωγός, ενορχηστρωτής και ηχολήπτης. Ουσιαστικά, ήμουν το ίδιο το έργο, με 600 συνεργάτες από όλο τον κόσμο. Χρειάστηκαν 11 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Όταν τελείωσε, πολεμήθηκε. Έχασα πολλά, αλλά κέρδισα κάτι πολύ σημαντικότερο: γνώση και αληθινό χειροκρότημα.
4. Ποια διαδικασία προετοιμασίας ακολουθείτε πριν από μια παραγωγή;
Η διαδικασία ξεκινά πολύ πριν μπω στο στούντιο. Καταρχάς, πρέπει να ενταχθώ εγώ στο πρότζεκτ και όχι να φέρω το πρότζεκτ πάνω μου. Το δεύτερο είναι να εντοπίσω τα προτερήματα και να τα αναδείξω. Το τρίτο είναι να δω τα ελαττώματα και να τα καλύψω.
Η προετοιμασία αφορά την ενορχήστρωση, την ηχοληψία, την παραγωγή, τον χρόνο υλοποίησης και –κυρίως– την επιλογή των ανθρώπων. Αν πάρεις τους δέκα καλύτερους μουσικούς, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκύψει ένα καλό αποτέλεσμα. Πρέπει να επιλέξεις εκείνους που μπορούν να αντιληφθούν το ίδιο όραμα και να μπουν πραγματικά μέσα στο πρότζεκτ. Ο σπουδαιότερος ρόλος, λοιπόν, είναι η επιλογή της ομάδας και όχι η εκτέλεση της παραγωγής.
5. Πώς έχουν επηρεάσει οι τεχνολογικές εξελίξεις τη δουλειά σας;
Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό, γιατί γεννήθηκα το 1961. Κάθε φορά που έμπαινα σε μια νέα φάση –σπουδές ή επαγγελματική ζωή– μια τεχνολογία τελείωνε και μια άλλη ξεκινούσε. Έτσι, έχω ζήσει τέσσερις διαφορετικές τεχνολογικές εποχές, είτε από τη μέση είτε από την αρχή τους.
Ήμουν πάντοτε πρωτοπόρος: το πρώτο MIDI στην Ελλάδα, το πρώτο drum machine, το πρώτο ψηφιακό μηχάνημα (DAT) πέρασαν από τα χέρια μου. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει πολλά θετικά και πολλά αρνητικά. Στη δεκαετία του ’80, για να κάνεις έναν δίσκο, πουλούσες οικόπεδο. Σήμερα, μπορείς να τον κάνεις με δύο χέρια. Το αρνητικό, όμως, λέγεται ήχος.
Το βινύλιο δεν ήταν μόνο ο ήχος· ήταν η διαδικασία: το εξώφυλλο, η αφή, η μυρωδιά, η προετοιμασία. Όλα αυτά σε έκαναν να αγαπήσεις αυτό που άκουγες. Σήμερα, με το mp3 και το streaming, αρκούν 15 δευτερόλεπτα. Και, κυρίως, μετρά περισσότερο η γνώμη των άλλων από τη δική σου. Αυτή είναι η βασική διαφορά.
6. Πότε μια ηχογράφηση αποκτά καλλιτεχνικό βάθος;
Στην ηχογράφηση υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα. Η Amy Winehouse, για παράδειγμα, είχε ήχο δεκαετίας ’50, όχι σύγχρονο. Αυτό τον έκανε να ακούγεται καινούργιος. Το ίδιο ισχύει και για την Adele: ηχοληπτικά υπάρχουν «λάθη», όχι από αμέλεια, αλλά από συνειδητή επιλογή, ώστε να μεταφερθεί ο ακροατής σε μια άλλη εποχή.
Το ζητούμενο είναι να καταλάβεις τι χρειάζεται κάθε έργο και να μη «χτενίζεις» τα πάντα ώστε να μοιάζουν όλα ίδια. Η διαφορετικότητα δεν πρέπει να κρύβεται, αλλά να προτείνεται. Όποιος ακολουθεί τον δρόμο του προηγούμενου, στην καλύτερη περίπτωση θα γίνει λίγο χειρότερος από εκείνον. Αν, όμως, μετατοπίσει το κέντρο βάρους, μόνο κερδισμένος μπορεί να βγει.
7. Πόσο σημαντική είναι η σχέση ηχολήπτη–καλλιτέχνη;
Ο ηχολήπτης είναι αυτός που δεν φαίνεται πουθενά. Όταν όλα πάνε καλά, κανείς δεν τον αναφέρει. Κι όμως, στο στούντιο, καλλιτέχνες, συνθέτες, στιχουργοί, μουσικοί και εταιρείες κρέμονται από αυτόν.
Το βασικότερο προσόν ενός ηχολήπτη είναι να ξέρει να «φταίει», να αναλαμβάνει την ευθύνη. Να είναι αυτό που αποκαλώ «ευγενής αλήτης». Όπως έλεγε και ο Δημήτρης Πουλικάκος, «ο αλήτης είναι ευγενής, αλλιώς είναι τσογλάνι». Ο ηχολήπτης πρέπει πρώτα να είναι ευγενής και μετά αλήτης. Δεν μπορεί να είναι απλώς το “καλό παιδί”. Πρέπει να επιβάλλεται, με ευγένεια.
8. Τι σας ώθησε στη συγγραφή του βιβλίου «Χωρίς Φίλτρο»;
Έχω γράψει επτά με οκτώ βιβλία, αλλά ήταν αποκλειστικά για τους μαθητές μου. Για χρόνια μου ζητούσαν να καταγράψω τις εμπειρίες μου γύρω από την παραγωγή, όμως απέφευγα να το κάνω. Όταν ένιωσα ότι η δισκογραφία, που άντεξε πάνω από εκατό χρόνια, φτάνει στο τέλος της, αποφάσισα πως ήρθε η ώρα.
Το βιβλίο «Χωρίς Φίλτρο» χωρίζεται σε τρία κεφάλαια: το πρώτο αφορά την παγκόσμια δισκογραφία, με τα θετικά και τα αρνητικά της· το δεύτερο την ελληνική δισκογραφία, αυτό το μικρό πέλαγος μέσα στον μεγάλο ωκεανό· και το τρίτο είμαι εγώ, μέσα στη δισκογραφία, από όλες τις θέσεις –ηχολήπτης, παραγωγός, εταιρειάρχης.
Γνωρίζοντας το παρελθόν, μπορείς να καταλάβεις το μέλλον. Και το μέλλον λέγεται AI: είτε θα είναι βοηθός μας είτε αφεντικό μας. Είναι καθαρά δική μας επιλογή.
9. Τι θα συμβουλεύατε τους νέους ηχολήπτες;
Το πρώτο που θα έλεγα στους νέους είναι να πιστέψουν στον εαυτό τους. Αν κάτι θέλουν πραγματικά να κάνουν, να μην πειστούν όταν κάποιος τους πει ότι είναι απαράδεκτο. Το θέμα είναι το «θέλω», όχι το «κάνω». Αν θέλεις, το καταφέρνεις.
Η επιμονή και το πάθος είναι τα μόνα προσόντα που χρειάζεται κανείς για να πετύχει στους καλλιτεχνικούς τομείς. Ο ηχολήπτης βρίσκεται ακριβώς στη μέση: για τους τεχνικούς είναι καλλιτέχνης και για τους καλλιτέχνες είναι τεχνικός. Αν πατήσεις μόνο στη μία πλευρά, έχεις χάσει.
10. Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
(Χαμογελώντας) «Να αλλάξω τον κόσμο». Επειδή αυτό δεν γίνεται, φροντίζω να αλλάζω τον εαυτό μου. Πιστεύω ότι είμαι ακόμα νέος στα 65 μου και ελπίζω πως, στην επόμενη πεντηκονταετία, θα τα καταφέρω.
Η συνομιλία με τον κ. Άκη Γκολφίδη ανέδειξε τη σημασία της εμπειρίας, της γνώσης και της διαρκούς εξέλιξης σε έναν τομέα όπου η τεχνολογία και η καλλιτεχνική ευαισθησία συνυπάρχουν. Οι απόψεις του φωτίζουν τον ουσιαστικό ρόλο του ηχολήπτη στη διαμόρφωση του τελικού καλλιτεχνικού αποτελέσματος και προσφέρουν πολύτιμες κατευθύνσεις στη νέα γενιά επαγγελματιών του ήχου. Τον ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο και την ουσιαστική συμβολή του στη συνέντευξη.
