Γράφει ο Νίκος Γκάτσιος
Στο πλαίσιο του «Αφιερωματικού Έτους Μίκη Θεοδωράκης», που σηματοδοτεί έναν αιώνα από τη γέννηση του εμβληματικού συνθέτη, η Ταινιοθήκη της Ελλάδος παρουσιάζει στις 22 και 23 Νοεμβρίου 2025, στις 17:30, το βραβευμένο κινηματογραφικό έργο MAUTHAUSEN (91’).
Η ταινία αποτελεί δημιουργική σύμπραξη του Μίκη Θεοδωράκη στη μουσική και του Ιάκωβου Καμπανέλλη στην ποίηση και το αδημοσίευτο κείμενο, υπό τις σκηνοθετικές υπογραφές των Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ.
Το έργο γυρίστηκε στο πραγματικό, ιστορικό τοπίο του πρώην ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης στο Μαουτχάουζεν της Αυστρίας, προσδίδοντας στην ταινία μια σπάνια αυθεντικότητα και συγκινησιακή δύναμη.
Ένα αδημοσίευτο κείμενο-μαρτυρία ζωντανεύει στις οθόνες
Στην καρδιά του φιλμ βρίσκεται το «Οδοιπορικό Μαουτχάουζεν – Μάιος 1988», ένα συγκλονιστικό αδημοσίευτο κείμενο του επιζώντα Ιάκωβου Καμπανέλλη. Μέσα από ποιητικές εικόνες, μνήμες και βιώματα που ξεπηδούν στον τόπο όπου συνέβησαν, ο Καμπανέλλης επιστρέφει νοητά στον χώρο του μαρτυρίου, σε έναν προσωπικό διάλογο με την Ιστορία.
Το κείμενο συνοδεύεται από το κύκνειο «Άσμα Ασμάτων» του Μίκη Θεοδωράκη, ερμηνευμένο –με την έγκριση του ίδιου του συνθέτη– από τον Αρίσταρχο Παπαδανιήλ (φωνή) και τον Άρη Ζέρβα (βιολοντσέλο), κατά τη Διεθνή Επέτειο Μνήμης Απελευθέρωσης του Μαουτχάουζεν το 2022.
Η καντάτα “Μαουτχάουζεν”: ένα μνημείο μνήμης και αντίστασης
Η οικουμενική καντάτα του Θεοδωράκη παρουσιάζεται στην ταινία σε πλήρη ανάπτυξη, αναδεικνύοντας το αντιπολεμικό και βαθιά ανθρωπιστικό μήνυμά της. Το έργο, θεωρημένο ως μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του συνθέτη, συνομιλεί με τον προσωπικό μονόλογο του Καμπανέλλη, του μοναδικού Έλληνα επιζώντα του συγκεκριμένου στρατοπέδου και θεμελιωτή της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας.
Πρόκειται για ένα έργο που ακροβατεί ανάμεσα στη μαρτυρία και την καλλιτεχνική έκφραση, σχηματίζοντας ένα αντιπολεμικό μιούζικαλ με έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία. Η ταινία καταφέρνει να μετατρέψει το «ποτέ ξανά» σε καλλιτεχνικό και ηθικό κάλεσμα, αναδεικνύοντας την επικαιρότητα των ιδεών της σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να αναμετριέται με τη βία και τον αυταρχισμό.
Ένα έργο-προσκύνημα στη μνήμη
Το MAUTHAUSEN δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική δημιουργία· είναι μια τελετουργική επιστροφή σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας. Η ταινία λειτουργεί ως ζωντανό μνημείο, ενώνοντας τη μουσική του Θεοδωράκη, την ποίηση και το μαρτυρικό λόγο του Καμπανέλλη, αλλά και την ίδια την τοποθεσία του στρατοπέδου, σε ένα ενιαίο, βαθιά συγκινητικό σύνολο.
