Ο κόσμος της εικόνας, της γραφής και των media έχει τη δική του, νέα και δημιουργική φωνή. Ο Χρήστος Αρφάνης είναι ένας πολυτάλαντος δημιουργός που καταφέρνει να συνδυάζει τη σκηνοθεσία, τη σεναριογραφία και τη δημοσιογραφία με έναν μοναδικό τρόπο. Γεννημένος στην Αθήνα και μεγαλωμένος στην αγαπημένη του Ηλιούπολη, έκανε το πρώτο του μεγάλο βήμα στο σινεμά σε ηλικία μόλις 20 ετών.
Από τότε, η πορεία του είναι γεμάτη με σημαντικές συνεργασίες, βραβευμένες ταινίες μικρού μήκους, κοινωνικά μηνύματα και έντονη εκδοτική δραστηριότητα μέσω του Entertainment News Greece. Σε αυτή την αποκλειστική συνέντευξη, ο Χρήστος μάς ανοίγει την καρδιά του. Μιλά για τα παιδικά του χρόνια, τα ερεθίσματα από την οικογένειά του, τις μεγάλες απώλειες που τον ωρίμασαν, αλλά και για το τι σημαίνει να είσαι ένας αυθεντικός «ρομαντικός» δημιουργός στη σημερινή εποχή.
1. Μεγαλώνοντας στην Ηλιούπολη: Πώς ήταν ο Χρήστος ως παιδί; Υπήρχαν από τότε δείγματα ότι σας γοητεύει ο κόσμος της εικόνας, του θεάτρου ή της γραφής;
Μεγάλωσα στην Ηλιούπολη στην οποία ζώ ακόμα και τώρα, σε ένα περιβάλλον που αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς μου. Ως παιδί ήμουν παρατηρητικός και είχα την τάση να επεξεργάζομαι αρκετά όσα συνέβαιναν γύρω μου. Με ενδιέφεραν οι άνθρωποι, οι χαρακτήρες τους, οι σχέσεις τους και οι ιστορίες που μπορούσαν να κρύβονται πίσω από την καθημερινότητα. Προσπαθούσα να δώσω μια ερμηνεία στον κόσμο γύρω μου, ίσως ως μια έξοδο για να δώσω νόημα στις καταστάσεις. Από μικρός είχα αποφασίσει ότι θέλω να γίνω σκηνοθέτης. Παράλληλα, με γοήτευαν και άλλοι χώροι, όπως η αρχαιολογία, η ιατρική ή η εγκληματολογία. Ίσως, όμως, αυτό που με τραβούσε περισσότερο στη σκηνοθεσία και τη σεναριογραφία ήταν η δυνατότητα να μη μείνω σε ένα μόνο αντικείμενο. Μέσα από αυτές μπορούσα να εξερευνώ διαφορετικούς ανθρώπους, εποχές, επιστήμες, καταστάσεις και ιστορίες. Δεν ήταν, λοιπόν, μόνο η αγάπη μου για την εικόνα. Ήταν και η δυνατότητα της κινηματογραφικής δημιουργίας να συνδυάζει πολλά διαφορετικά ενδιαφέροντα και να μου επιτρέπει να μαθαίνω συνεχώς.
Θυμάμαι, μάλιστα, ότι από μικρός ξεκινούσα να γυρίζω μικρές ταινίες με τα αδέρφια μου, χρησιμοποιώντας μια compact ψηφιακή κάμερα. Έκανα μόνος μου το μοντάζ και στη συνέχεια τις προβάλλαμε στην οικογένειά μας. Ήταν ένας απλός, παιδικός τρόπος δημιουργίας, αλλά εκ των υστέρων καταλαβαίνω ότι εκεί υπήρχε ήδη η χαρά της σκηνοθεσίας: να φαντάζεσαι κάτι, να το γυρίζεις, να το μοντάρεις και τελικά να το μοιράζεσαι με άλλους.
2. Μια οικογένεια γεμάτη ερεθίσματα: Προέρχεστε από μια οικογένεια με έντονη παρουσία στα κοινά, τις επιστήμες, αλλά και τις τέχνες, με τον παππού σας, Άρη Βελιζιώτη, να είναι μουσικός και ηθοποιός (είχε παίξει και στο «Επιχείρησις Απόλλων»). Πόσο επηρέασε αυτό το περιβάλλον τα παιδικά σας μάτια;
Σίγουρα ένα τέτοιο οικογενειακό περιβάλλον αφήνει ερεθίσματα. Όταν μεγαλώνεις έχοντας γύρω σου ανθρώπους με διαφορετικές διαδρομές, με παρουσία στην κοινωνία, στις επιστήμες ή στις τέχνες, αντιλαμβάνεσαι από νωρίς ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να εκφραστεί και να προσφέρει ένας άνθρωπος. Ο παππούς μου, ο Άρης Βελιζιώτης, είχε τη δική του διαδρομή στη μουσική και στον ελληνικό κινηματογράφο. Ήταν, μάλιστα, φίλος με τον Ανδρέα Μπάρκουλη, ενώ ο γιος του διατηρεί μέχρι σήμερα φιλία με τον αδερφό μου. Αυτές οι οικογενειακές αναφορές αποτελούν για μένα ένα κομμάτι της προσωπικής και οικογενειακής μου ιστορίας, χωρίς όμως να αισθάνομαι ότι λειτούργησαν ως κάποια υποχρεωτική κατεύθυνση.
Περισσότερο μου έδωσαν την αίσθηση ότι η τέχνη, η γνώση και η προσφορά μπορούν να συνυπάρχουν. Ίσως αυτό να επηρέασε και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω σήμερα τη δημιουργία: όχι ως κάτι αποκομμένο από τη ζωή, αλλά ως έναν τρόπο να παρατηρείς, να κατανοείς και να επικοινωνείς με τους άλλους.
3. Οικογενειακές απώλειες και ωριμότητα: Ο πατέρας σας, Παναγιώτης, ήταν ένας άνθρωπος της προσφοράς και της εκπαίδευσης. Η απώλειά του το 2021 ήταν ένας σκληρός σταθμός. Πώς διαμόρφωσαν οι οικογενειακές σας βιωματικές εμπειρίες τον τρόπο που βλέπετε τη ζωή και την τέχνη;
Η οικογένειά μου έχει επηρεάσει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο βλέπω τη ζωή και, κατά συνέπεια, και την τέχνη. Ο πατέρας μου, Παναγιώτης, είχε σπουδάσει στο ΕΚΠΑ και εργάστηκε ως καθηγητής στο ΕΠΑΛ Αργυρούπολης. Ήταν ένας άνθρωπος που πίστευε στην εκπαίδευση και στην προσφορά. Θυμάμαι ότι προσπαθούσε να κάνει το μάθημά του πιο ευχάριστο και παραστατικό, ενσωματώνοντας ακόμη και βίντεο ανάμεσα στις παρουσιάσεις του, ώστε να κρατά το ενδιαφέρον των μαθητών. Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, βρίσκω ενδιαφέρουσα αυτή τη σύνδεση με τη δική μου σχέση με την εικόνα και την αφήγηση: την προσπάθεια να μεταφέρεις μια πληροφορία ή μια ιδέα με τρόπο που να γίνεται πιο άμεσος και ανθρώπινος. Η απώλειά του το 2021 ήταν ένας πολύ δύσκολος σταθμός και αναπόφευκτα επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο βλέπω πλέον τον χρόνο, τις σχέσεις και τη ζωή. Σε κάνει να συνειδητοποιείς περισσότερο τι έχει αξία, πόσο σημαντικοί είναι οι άνθρωποι που έχουμε δίπλα μας και πόσο σημαντικό είναι να προλαβαίνουμε να δημιουργούμε και να εκφράζουμε όσα θέλουμε. Δεν θα έλεγα ότι μια απώλεια σε αλλάζει ολοκληρωτικά, αλλά σίγουρα σε ωριμάζει και σε κάνει να βλέπεις ορισμένα πράγματα με διαφορετικό βάθος. Παράλληλα, στην οικογένειά μου υπήρχε έντονα η αξία της εργασίας. Η γιαγιά μου ήταν λογίστρια, αλλά είχε εργαστεί και ως εργάτρια σε εργοστάσιο της βιομηχανίας υποδημάτων, ενώ οι γονείς μου είχαν ένα επιτυχημένο κατάστημα υποδημάτων στην Αργυρούπολη. Μεγαλώνοντας, είχα έτσι εικόνες από τον μόχθο, την ευθύνη, την επιχειρηματικότητα και την προσπάθεια να δημιουργήσεις και να στηρίξεις κάτι δικό σου. Ο πατέρας μου είχε αρχικά θελήσει να γίνει αρχιτέκτονας και διακοσμητής, αλλά τελικά ακολούθησε τη Χημεία. Σε εμένα, αντίθετα, έλεγε ότι το παιδί του πρέπει να κάνει αυτό που πραγματικά θέλει. Με στήριξε στην επιλογή μου να ασχοληθώ με τη σκηνοθεσία και με ενθάρρυνε να δημιουργήσω τη δική μου εταιρεία παραγωγής, ώστε να μπορώ να εργάζομαι και να αμείβομαι νόμιμα για τη δουλειά μου. Όλα αυτά τα βιώματα έχουν επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω σήμερα την τέχνη. Δεν τη θεωρώ κάτι αποκομμένο από τη ζωή, αλλά έναν τρόπο να παρατηρείς, να κατανοείς και να επικοινωνείς με τους άλλους. Παράλληλα, πιστεύω ότι η τέχνη είναι και εργασία: χρειάζεται συνέπεια, πειθαρχία, επαγγελματισμό, συνεργασία και ευθύνη. Ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που κράτησα από την οικογένειά μου: να ακολουθείς αυτό που αγαπάς, αλλά να μην ξεχνάς ποτέ την αξία της δουλειάς, της προσφοράς και της ανθρώπινης πλευράς της δημιουργίας.
4. Η πρώτη επαφή με το σινεμά: Θυμάστε ποια ήταν η πρώτη ταινία που είδατε ως παιδί ή έφηβος και σας έκανε να πείτε: «Αυτό θέλω να το κάνω κι εγώ»;
Δεν θα έλεγα ότι υπήρξε απαραίτητα μία συγκεκριμένη ταινία που είδα και είπα αμέσως «αυτό θέλω να κάνω κι εγώ». Η σχέση μου με το σινεμά διαμορφώθηκε περισσότερο σταδιακά, μέσα από διαφορετικές ταινίες, είδη και κινηματογραφικές εμπειρίες. Αυτό που με γοήτευε ήταν η δυνατότητα του κινηματογράφου να δημιουργεί έναν ολόκληρο κόσμο και να μεταφέρει συναισθήματα ή ιδέες μέσα από την εικόνα, τον ήχο, τον ρυθμό και τη σιωπή. Κάποια στιγμή άρχισα να μη βλέπω μόνο την ιστορία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή είχε δημιουργηθεί. Να παρατηρώ τη σκηνοθεσία, τη φωτογραφία, το μοντάζ, τις ερμηνείες. Εκεί άρχισε να γίνεται πιο συνειδητή η επιθυμία μου να δοκιμάσω κι εγώ να αφηγηθώ μια ιστορία μέσα από την κινηματογραφική γλώσσα.
5. Η μεγάλη απόφαση: Ξεκινάτε σπουδάζοντας Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων, αλλά στα 20 σας κάνετε ήδη την πρώτη σας μικρού μήκους ταινία. Πώς έγινε αυτό το πέρασμα; Ήταν μια ξαφνική παρόρμηση ή ένα όνειρο που απλώς βρήκε τη διέξοδό του;
Οι σπουδές μου στη Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων, στην πραγματικότητα, έχουν πολύ μεγαλύτερη σχέση με τον κινηματογράφο απ’ όσο μπορεί να φαίνεται. Για μένα, η παραγωγή μιας ταινίας έχει πολλά κοινά με τη διοίκηση μιας επιχείρησης. Έχει ανθρώπους, διαφορετικά departments, συνεργασίες, οργάνωση, προγραμματισμό, οικονομικά, ευθύνες και έναν κοινό στόχο: να παραχθεί ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζω τη δουλειά μου ως σκηνοθέτης. Δεν θέλω να βλέπω τον κινηματογράφο μόνο ως μια καλλιτεχνική δραστηριότητα ή ως κάτι που κάνουμε περιστασιακά. Επιθυμώ και επιδιώκω μια πραγματική κινηματογραφική βιομηχανία, με επαγγελματική οργάνωση, ανθρώπους που εργάζονται στους αντίστοιχους τομείς τους και παραγωγές που μπορούν να λειτουργούν ως ολοκληρωμένες επιχειρηματικές και καλλιτεχνικές μονάδες. Γι’ αυτό και στα 20 μου, όταν άρχισα να ασχολούμαι πιο ενεργά με τις μικρού μήκους ταινίες, δεν ένιωσα ότι εγκατέλειπα τη Διοίκηση για να πάω στον κινηματογράφο. Περισσότερο ένιωσα ότι μετέφερα όσα είχα μάθει σε έναν χώρο που με εξέφραζε περισσότερο. Η διοίκηση, η παραγωγή και η σκηνοθεσία τελικά συναντιούνται σε πολλά σημεία.
Μια κινηματογραφική ιδέα χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα τη φανταστεί, αλλά χρειάζεται και ανθρώπους που θα την οργανώσουν, θα τη χρηματοδοτήσουν, θα τη σχεδιάσουν, θα τη γυρίσουν και θα τη φέρουν μέχρι το τελικό αποτέλεσμα. Αυτός είναι ο κινηματογράφος που με ενδιαφέρει και αυτόν τον τρόπο σκέψης προσπαθώ να έχω και στη δική μου δουλειά.
6. Οι δυσκολίες του «πρωτάρη»: Πώς είναι για έναν 20χρονο στην Ελλάδα να μπαίνει στον χώρο της σκηνοθεσίας και της παραγωγής; Ποιο ήταν το μεγαλύτερο εμπόδιο που βρήκατε μπροστά σας σε εκείνα τα πρώτα βήματα;
Όταν ξεκίνησα, δεν έβλεπα τον κινηματογράφο απλώς σαν ένα όνειρο ή σαν ένα χόμπι. Από την αρχή τον αντιμετώπισα ως δουλειά. Γι’ αυτό και η έλλειψη οικονομικών πόρων δεν ήταν κάτι που με σταμάτησε. Προσπαθούσα να βρω άλλους τρόπους για να αποκτήσω εμπειρία, να γνωρίσω ανθρώπους και να καταλάβω πώς λειτουργεί πραγματικά μια παραγωγή.
Μάλιστα, πριν ακόμη κλείσω τα 20 μου, αναζητούσα ήδη ευκαιρίες δικτύωσης και συμμετοχής σε κινηματογραφικές δουλειές. Έχω συμβάλει σε σενάρια και σε σκηνοθετικές διαδικασίες χωρίς απαραίτητα να υπάρχει το όνομά μου στους τίτλους, έχω βρεθεί σε ρόλους βοηθού σκηνοθέτη και γενικότερα προσπαθούσα να είμαι μέσα στη διαδικασία και να μαθαίνω από αυτήν. Για μένα, η εμπειρία δεν αποκτάται μόνο όταν έρθει η επίσημη ευκαιρία. Πρέπει και εσύ να αναζητήσεις τον τρόπο να βρεθείς μέσα στη δουλειά.
Φυσικά, το να θέλεις να κάνεις κινηματογράφο και το να καταφέρεις να έχεις επιτυχία είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η επιτυχία είναι σε μεγάλο βαθμό ατομική υπόθεση και βασίζεται σε ένα προσωπικό κεφάλαιο που χτίζεται με τον χρόνο: γνώσεις, εμπειρία, σχέσεις, συνέπεια, οικονομικές δυνατότητες, αλλά κυρίως τη διάθεση να συνεχίζεις να επενδύεις στον εαυτό σου και στη δουλειά σου.
Γι’ αυτό και οι δυσκολίες στην αρχή δεν με έκαναν να δω τον κινηματογράφο ως κάτι ανέφικτο. Περισσότερο με έκαναν να καταλάβω ότι, αν θέλω πραγματικά να εργαστώ σε αυτόν τον χώρο, πρέπει να τον αντιμετωπίσω όπως κάθε σοβαρή επαγγελματική δραστηριότητα. Να δημιουργώ, να οργανώνω, να συνεργάζομαι, να μαθαίνω και να χτίζω σταδιακά τις προϋποθέσεις για την επόμενη δουλειά.
7. Το πέρασμα στη Δημοσιογραφία: Παράλληλα με τη σκηνοθεσία, μπαίνετε δυναμικά και στον χώρο των media, ιδρύοντας το Entertainment News Greece. Πώς προέκυψε αυτή η ανάγκη να γράφετε για την ψυχαγωγία;
Το Entertainment News Greece ξεκίνησε στις 5 Απριλίου 2020, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τον πολιτισμό, την ψυχαγωγία και την κοινωνία γενικότερα. Η δημιουργία του συνδέθηκε με την ανάγκη μου όχι μόνο να επικοινωνώ ιστορίες, αλλά και να συμμετέχω με έναν διαφορετικό τρόπο στον χώρο του κινηματογράφου, της τέχνης και της ψυχαγωγίας. Πάντα με ενδιέφερε όχι μόνο να δημιουργώ κινηματογράφο, αλλά και να γράφω γι’ αυτόν, να συζητώ με τους ανθρώπους που τον υπηρετούν και να δημιουργώ μέσα από τις συνεντεύξεις και τη δημοσιογραφία ευκαιρίες επικοινωνίας και προβολής. Έτσι δημιουργήθηκε σταδιακά και ένα δίκτυο ανθρώπων από τον χώρο, μέσα από το οποίο μπορούν να παρουσιαστούν τόσο καταξιωμένοι δημιουργοί όσο και νέοι άνθρωποι που βρίσκονται στην αρχή της διαδρομής τους.
Η δημοσιογραφία της ψυχαγωγίας με ενδιαφέρει επειδή δεν περιορίζεται, κατά τη γνώμη μου, στην απλή καταγραφή της επικαιρότητας. Πίσω από κάθε έργο υπάρχει ένας δημιουργός, πίσω από κάθε καλλιτεχνική πορεία υπάρχει μια διαδρομή και πίσω από κάθε άνθρωπο υπάρχουν πράγματα που αξίζει να γνωρίσει το κοινό. Παράλληλα, το Entertainment News Greece λειτουργεί και ως ένας τρόπος να έρθει το ελληνικό κοινό πιο κοντά σε ανθρώπους και δημιουργίες από το εξωτερικό. Να γνωρίσουμε στην Ελλάδα καλλιτέχνες, επαγγελματίες και ιστορίες που μπορεί να μην είχαν μέχρι τότε εύκολη πρόσβαση στο ελληνικό κοινό. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια προσπάθεια να φέρουμε το «έξω» εδώ, αλλά και να δημιουργήσουμε έναν χώρο μέσα από τον οποίο μπορούν να ταξιδέψουν προς τα έξω και ελληνικές ιστορίες και άνθρωποι. Ίσως τελικά η ανάγκη μου να γράφω και να κάνω δημοσιογραφία προέρχεται από την ίδια ανάγκη που με οδήγησε και στη σκηνοθεσία: την ανάγκη να αφηγούμαι, να παρατηρώ, να γνωρίζω ανθρώπους και να φέρνω ιστορίες πιο κοντά στο κοινό. Απλώς στη μία περίπτωση το κάνω μέσα από μια κινηματογραφική παραγωγή και στην άλλη μέσα από ένα μέσο επικοινωνίας.
8. Η διαχείριση του χρόνου: Σκηνοθέτης, σεναριογράφος, αρθρογράφος, εκδότης… Πώς καταφέρνει ένας νέος άνθρωπος να τα προλάβει όλα αυτά και να παραμένει δημιουργικός χωρίς να “καεί”;
Δεν θα πω ότι είναι πάντα εύκολο, ούτε ότι έχω βρει κάποια τέλεια ισορροπία. Αυτό που έχω μάθει, όμως, είναι να κάνω ένα πράγμα τη φορά, ακόμη κι αν έχω πολλά πράγματα στο μυαλό μου.
Σκηνοθεσία, σεναριογραφία, αρθρογραφία, εκδοτική δουλειά και όλα όσα κάνω δεν τα βλέπω ως διαφορετικές ζωές ή ως διαφορετικούς ανθρώπους. Είναι όλα κομμάτια του ίδιου ανθρώπου και, με έναν τρόπο, αλληλοσυμπληρώνονται. Η γραφή επηρεάζει τη σκηνοθεσία, η σκηνοθεσία επηρεάζει τον τρόπο που γράφω, η δημοσιογραφία με φέρνει σε επαφή με ανθρώπους και ιστορίες και η εκδοτική δουλειά με βοηθά να καταλαβαίνω καλύτερα πώς οργανώνεται και επικοινωνείται όλο αυτό.
Αυτό που προσπαθώ να αποφεύγω είναι να κάνω τα πάντα ταυτόχρονα. Όταν ασχολούμαι με κάτι, προσπαθώ να είμαι εκεί και να το ολοκληρώσω όσο καλύτερα μπορώ πριν περάσω στο επόμενο. Προφανώς υπάρχουν περίοδοι με μεγαλύτερη πίεση και περισσότερες υποχρεώσεις, αλλά έχω μάθει ότι δεν χρειάζεται να γίνονται όλα την ίδια στιγμή.
Τελικά, νομίζω ότι το σημαντικό είναι να μην αισθάνεσαι ότι πρέπει να διαλέξεις μία μόνο πλευρά του εαυτού σου. Μπορείς να έχεις διαφορετικά ενδιαφέροντα και διαφορετικούς επαγγελματικούς ρόλους, αρκεί να υπάρχει ένας κοινός πυρήνας. Στη δική μου περίπτωση αυτός ο πυρήνας είναι η δημιουργία, η επικοινωνία και η ανάγκη να αφηγούμαι ιστορίες.
Οπότε, αν έπρεπε να το πω πολύ απλά, θα έλεγα: ένα πράγμα τη φορά, αλλά όλα μαζί είναι κομμάτια του ίδιου ανθρώπου.
9. Συνεργασίες που ξεχωρίζουν: Στη μέχρι τώρα πορεία σας έχετε συνεργαστεί με σπουδαίους ανθρώπους του χώρου, όπως ο Γρηγόρης Βαλτινός ή ο Σταύρος Νικολαΐδης. Τι κρατάτε από αυτές τις συνεργασίες;
Κάθε συνεργασία με ανθρώπους που έχουν διανύσει μια σημαντική πορεία στον χώρο είναι για μένα μια ευκαιρία να μάθω, όχι μόνο από το αποτέλεσμα, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουν. Ο Γρηγόρης Βαλτινός και ο Σταύρος Νικολαΐδης είναι δύο άνθρωποι από τους οποίους κρατώ ακριβώς αυτό.
Φυσικά, μιλάμε για ανθρώπους με ταλέντο, εμπειρία και μια σημαντική προσωπική διαδρομή. Αυτό που εκτιμώ όμως ιδιαίτερα είναι ότι αυτά συνοδεύονται από επαγγελματισμό, εργατικότητα και ταπεινότητα. Για μένα έχει μεγάλη σημασία να βλέπω έναν άνθρωπο που γνωρίζει την αξία του και την ίδια στιγμή παραμένει προσγειωμένος, συνεργάσιμος και ανθρώπινος.
Γιατί τελικά το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί. Μπορεί κάποιος να είναι εξαιρετικά ικανός σε αυτό που κάνει, αλλά η πραγματική αξία φαίνεται και στον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται στους ανθρώπους γύρω του, στον τρόπο που συνεργάζεται και στο πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει τη δουλειά του.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο που κρατώ από τέτοιες συνεργασίες. Ότι πίσω από μια επιτυχημένη πορεία δεν υπάρχει μόνο το ταλέντο. Υπάρχει δουλειά, συνέπεια, σεβασμός, ανθρωπιά και η διάθεση να συνεχίζεις να δίνεις τον καλύτερό σου εαυτό, ανεξάρτητα από το πόσα χρόνια έχεις ήδη διανύσει στον χώρο.
10. Η τέχνη ως κοινωνικό μήνυμα: Από το θεατρικό σας για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα («Greece I’m coming home») μέχρι το «Ταξίδι για πέντε με υγιή χαμόγελα», δείχνετε μια τάση για έργα με κοινωνικό ή εκπαιδευτικό πρόσημο. Είναι χρέος του καλλιτέχνη να περνάει μηνύματα;
Η τέχνη μπορεί να έχει ένα μήνυμα, αλλά δεν χρειάζεται απαραίτητα να το φωνάζει ή να το εξηγεί. Πιστεύω όμως ότι η τέχνη μπορεί να έχει και κοινωνικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν είναι μόνο ένας τρόπος ψυχαγωγίας ή έκφρασης. Μπορεί να γίνει ένας διαφορετικός, εναλλακτικός ή συμπληρωματικός τρόπος μετάδοσης και κατανόησης πληροφοριών και ιδεών. Κάτι που ίσως δεν είναι εύκολο να εξηγηθεί μέσα από ένα βιβλίο ή μια τυπική εκπαιδευτική διαδικασία, μπορεί μέσα από μια εικόνα, μια ταινία ή μια θεατρική ιστορία να γίνει πιο άμεσο και κατανοητό. Αυτό το θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό όταν μιλάμε για παιδιά, για ανθρώπους με αναπηρίες ή γενικότερα για ανθρώπους που μπορεί να χρειάζονται διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης ή αποδοχής μιας πληροφορίας. Η τέχνη μπορεί να δημιουργήσει έναν άλλο δρόμο επικοινωνίας. Να μεταδώσει γνώση, να καλλιεργήσει την ενσυναίσθηση και να βοηθήσει κάποιον να κατανοήσει κάτι όχι μόνο διανοητικά, αλλά και μέσα από το συναίσθημα και την εμπειρία. Αυτό με ενδιαφέρει και στις δικές μου δουλειές. Στο «Greece I’m Coming Home», για παράδειγμα, με ενδιέφερε η πολιτιστική μας κληρονομιά και το ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα. Στο «Ταξίδι για πέντε με υγιή χαμόγελα» υπάρχει περισσότερο ένα κοινωνικό και εκπαιδευτικό στοιχείο. Δεν σημαίνει όμως ότι θεωρώ πως κάθε έργο πρέπει υποχρεωτικά να έχει ένα μεγάλο και δηλωμένο μήνυμα. Μπορεί να κάνεις μια ιστορία επειδή σε συγκινεί, επειδή σε ενδιαφέρει ένας χαρακτήρας ή επειδή θέλεις να εξερευνήσεις μια ανθρώπινη κατάσταση. Αν όμως παράλληλα καταφέρεις να κάνεις έναν άνθρωπο να μάθει κάτι, ένα παιδί να κατανοήσει κάτι ευκολότερα, έναν άνθρωπο με διαφορετικές ανάγκες να προσεγγίσει μια πληροφορία με έναν άλλο τρόπο ή απλώς κάποιον να δει έναν συνάνθρωπό του με περισσότερη κατανόηση, τότε θεωρώ ότι η τέχνη έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία. Δεν θέλω, λοιπόν, να λέω στον θεατή τι πρέπει να πιστέψει. Θέλω να του δίνω έναν τρόπο να αισθανθεί, να σκεφτεί, να μάθει και, αν θέλει, να δει κάτι διαφορετικά. Για μένα, αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες δυνατότητες της τέχνης.
11. Η «πράσινη» πλευρά των Media: Έχετε δείξει μεγάλη ευαισθησία για τη βιωσιμότητα και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μέσα από τον ψηφιακό μετασχηματισμό των περιοδικών σας. Πώς συνδέεται η οικολογία με τη δημοσιογραφία της ψυχαγωγίας;
Η οικολογία αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε συνολικά και, επομένως, αποτελεί και θέμα για τα media. Όταν παράγουμε και διακινούμε καθημερινά τεράστιες ποσότητες περιεχομένου, έχει σημασία να εξετάζουμε και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τρόπου με τον οποίο εργαζόμαστε. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των περιοδικών και των media μπορεί να περιορίσει σημαντικά την ανάγκη για χαρτί, εκτυπώσεις, φυσική διανομή και μεταφορές. Αυτή ήταν και μία από τις παραμέτρους που με έκαναν να στραφώ περισσότερο στην ψηφιακή κατεύθυνση. Παράλληλα, το ψηφιακό περιβάλλον έχει και το δικό του ενεργειακό αποτύπωμα, μέσα από servers, data centers, ηλεκτρικές συσκευές και την κατανάλωση ενέργειας. Γι’ αυτό χρειάζεται συνολικά πιο υπεύθυνη σκέψη και πιο συνειδητές επιλογές.
Για μένα, το ζητούμενο είναι να εξετάζουμε τι πραγματικά χρειάζεται να παράγουμε, με ποιον τρόπο, πόσο υλικό χρησιμοποιούμε και πώς μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά μας πιο αποτελεσματικά, με σεβασμό στους διαθέσιμους πόρους. Αυτό αφορά την καθημερινή λειτουργία ενός media οργανισμού, αλλά και τη νοοτροπία μας ως δημιουργών και δημοσιογράφων. Τα media έχουν ταυτόχρονα έναν σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού. Η δημοσιογραφία της ψυχαγωγίας μπορεί να συνδέεται με τον πολιτισμό, την κοινωνία, την εκπαίδευση, την υγεία, το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα. Όλα αυτά αποτελούν κομμάτια της ζωής των ανθρώπων και μπορούν να βρουν χώρο μέσα από ένα σύγχρονο μέσο ενημέρωσης.
Άλλωστε, η ψυχαγωγία και ο πολιτισμός έχουν τεράστια δύναμη επικοινωνίας. Αυτή τη δύναμη μπορούμε να την αξιοποιούμε και για να μεταφέρουμε χρήσιμες πληροφορίες, να ανοίγουμε συζητήσεις και να δημιουργούμε έναν ουσιαστικό προβληματισμό. Η βιωσιμότητα, για μένα, αποκτά αξία όταν μετατρέπεται σε καθημερινή πρακτική. Φαίνεται στις επιλογές μας, στον τρόπο που παράγουμε περιεχόμενο, στον τρόπο που χρησιμοποιούμε τους πόρους και στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε με το κοινό.
Όσο περισσότερο τα media αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους ως παραγωγοί περιεχομένου αλλά και ως φορείς ενημέρωσης, επιρροής και ευαισθητοποίησης, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η συμβολή τους στη δημιουργία μιας πιο υπεύθυνης κοινωνίας.
12. Από τη θέση του Κριτή: Έχετε διατελέσει μέλος κριτικών επιτροπών σε διεθνή φεστιβάλ (όπως το «Ανατομία Εγκλήματος και Τρόμου» ή στο West Dallas). Πώς είναι να κρίνετε τη δουλειά άλλων δημιουργών, όντας και ο ίδιος σκηνοθέτης;
Το να συμμετέχεις σε μια κριτική επιτροπή είναι πρώτα απ’ όλα μια ευθύνη. Όταν γνωρίζεις από προσωπική εμπειρία πόση δουλειά, χρόνος και επιμονή χρειάζονται για να ολοκληρωθεί μια ταινία, αντιμετωπίζεις τη δουλειά των άλλων δημιουργών με ακόμη μεγαλύτερο σεβασμό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να χαρίζεις την κρίση σου. Η αντικειμενικότητα παραμένει απαραίτητη. Προσπαθώ να εξετάζω κάθε έργο με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά, την πρόθεση του δημιουργού και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ως κινηματογραφικό έργο, χωρίς να το συγκρίνω απλώς με αυτό που θα έκανα εγώ. Με ενδιαφέρει να καταλάβω τι προσπαθεί να επικοινωνήσει κάθε δημιουργός, αν η κινηματογραφική του γλώσσα υπηρετεί αυτή την πρόθεση και, τελικά, τι μένει στον θεατή μετά το τέλος της ταινίας.
Παράλληλα, μια φεστιβαλική επιτροπή είναι και μια διαδικασία μάθησης και επικοινωνίας. Έρχεσαι σε επαφή με διαφορετικές αισθητικές, ιδέες και ανθρώπους από διαφορετικά σημεία του κινηματογραφικού χώρου. Και αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό δίκτυο επικοινωνίας και συνεργασιών. Προσπαθώ, λοιπόν, όχι μόνο να γνωρίζω νέους δημιουργούς, αλλά και να μοιράζομαι το δικό μου δίκτυο και τις επαφές μου, όταν μπορώ, ώστε να υπάρχει μια αμοιβαία στήριξη και να ανοίγουν δρόμοι και για άλλους ανθρώπους του χώρου. Το σημαντικό δεν είναι μόνο να κρίνεις μια ταινία, αλλά να έρχεσαι πιο κοντά στους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτήν και να δημιουργείς γέφυρες μέσα από τον κινηματογράφο.
13. Ένωση Σεναριογράφων Ελλάδος: Το 2025 συμμετείχατε στην επετειακή έκδοση της Ε.Σ.Ε. «Μια Ρομαντική Προσπάθεια», εκπροσωπώντας τη νέα γενιά. Πόσο «ρομαντικό» είναι να γράφει κανείς σενάρια σήμερα;
Είναι ρομαντικό, αλλά όχι με την έννοια ότι είναι εύκολο. Το σενάριο είναι μια διαδικασία εξωστρέφειας. Είναι ρομαντικό επειδή εξακολουθείς να επενδύεις χρόνο, σκέψη και ενέργεια σε μια ιστορία, χωρίς να έχεις πάντα την εγγύηση ότι θα φτάσει στην παραγωγή.
Το σενάριο δεν είναι λογοτεχνία. Είναι ένα εργαλείο για να μετατραπεί μια ιδέα σε εικόνα, ήχο, ερμηνεία και τελικά σε κινηματογραφική ή οπτικοακουστική εμπειρία. Ο σεναριογράφος δεν γράφει απλώς ένα κείμενο για να διαβαστεί, αλλά γράφει έχοντας στο μυαλό του αυτό που πρόκειται να συμβεί στην οθόνη.
Παράλληλα, η διαδικασία της γραφής μπορεί να αποτελέσει και ένα μέσο ψυχοθεραπευτικής έκφρασης. Μέσα από μια ιστορία μπορείς να εξωτερικεύσεις σκέψεις, συναισθήματα, φόβους ή βιώματα και να τα μετατρέψεις σε χαρακτήρες και καταστάσεις. Με αυτή την έννοια, η γραφή μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά και να βοηθήσει έναν άνθρωπο να εκφράσει πράγματα που ίσως δυσκολεύεται να εκφράσει διαφορετικά. Αυτό απαιτεί φαντασία, αλλά ταυτόχρονα πειθαρχία, γνώση της κινηματογραφικής γλώσσας και κατανόηση των δυνατοτήτων της παραγωγής.
Ο ρομαντισμός είναι χρήσιμος όταν συνοδεύεται από δουλειά, γνώση και επιμονή. Διαφορετικά, μένει απλώς μια ωραία ιδέα.
14. Η εξέλιξη των Projects: Πρόσφατα επεκταθήκατε εκδοτικά με το Entertainment News Greece Magazine και το Health News International. Ποιο είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα που έχετε βάλει με τον εαυτό σας;
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι να συνεχίσω να δημιουργώ, αλλά παράλληλα να κάνω τις δραστηριότητές μου πιο σταθερές και βιώσιμες επαγγελματικά. Η δημιουργικότητα είναι σημαντική, όμως εξίσου σημαντικό είναι να μπορείς να υποστηρίξεις μια δουλειά σε βάθος χρόνου. Η εκδοτική επέκταση με το Entertainment News Greece Magazine και το Health News International είναι ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια να δημιουργείται περιεχόμενο με διαφορετικές θεματικές, αλλά με κοινή βάση την ενημέρωση, τον πολιτισμό και την ανάδειξη ανθρώπων και δράσεων. Παράλληλα, θέλω να συνεχίσω να εξελίσσομαι στον κινηματογράφο και στη σεναριογραφία, να ολοκληρώνω δικά μου projects και να επιδιώκω συνεργασίες που μπορούν να με πάνε ένα βήμα παρακάτω. Θέλω να μπορώ να παρουσιάζω ολοκληρωμένη δουλειά που να έχει λόγο ύπαρξης.
15. Μια συμβουλή στο παιδί που ήσασταν: Αν μπορούσατε να γυρίσετε τον χρόνο πίσω και να συναντήσετε τον έφηβο Χρήστο στην Ηλιούπολη, τι θα του λέγατε για όλα αυτά που κατάφερε να κάνει μέχρι σήμερα;
15. Θα του έλεγα να μην αισθάνεται ότι πρέπει να έχει όλες τις απαντήσεις από νωρίς. Να συνεχίσει να μαθαίνει, να παρατηρεί και να μην εγκαταλείψει αυτά που πραγματικά τον ενδιαφέρουν, ακόμη κι αν ο δρόμος δεν είναι ξεκάθαρος. Θα του έλεγα επίσης να μην προσπαθεί να αποδείξει συνεχώς την αξία του στους άλλους. Η δουλειά χρειάζεται να μιλάει από μόνη της, και η πορεία ενός ανθρώπου δεν μετριέται μόνο από την αναγνώριση που λαμβάνει. Και ίσως το σημαντικότερο: να προστατεύει την ανθρωπιά του. Να μη χάσει την ευαισθησία του, να μη θεωρήσει την καλοσύνη αδυναμία και να θυμάται ότι πίσω από κάθε επαγγελματικό στόχο υπάρχουν άνθρωποι, σχέσεις και στιγμές που έχουν πραγματική αξία. Αν του έλεγα κάτι για όσα έχει κάνει μέχρι σήμερα, θα ήταν ότι αξίζει να συνεχίσει. Όχι επειδή έχει φτάσει κάπου, αλλά επειδή έχει ακόμη πράγματα να δημιουργήσει…και εγώ ακόμα “παιδί” αισθάνομαι που έχω ακόμα χρόνο να δημιουργήσω πράγματα.
Ευχαριστούμε τον Χρήστο Αρφάνη για την όμορφη συζήτηση και του ευχόμαστε κάθε επιτυχία στα μελλοντικά του σχέδια!
