Σήμερα έχουμε τη μεγάλη χαρά και τιμή να φιλοξενούμε έναν άνθρωπο που έχει γράψει τη δική του –έστω και σιωπηλή– ιστορία στον ελληνικό κινηματογράφο. Έναν άνθρωπο που έζησε από μέσα τη «χρυσή εποχή» του σινεμά, δίπλα στους μεγαλύτερους πρωταγωνιστές και δημιουργούς, πίσω από τον φακό αλλά πάντα στην καρδιά της δημιουργίας. Ο Μενέλαος Κυρλίδης, το τελευταίο “παιδί” της Φίνος Φιλμ, μαθητής του Νίκου Καβουκίδη, έχει υπάρξει συνεργάτης και συνοδοιπόρος σε μερικές από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές στιγμές που αγαπήσαμε και συνεχίζουμε να αγαπάμε μέχρι σήμερα. Κύριε Κυρλίδη, καλωσορίσατε και σας ευχαριστώ θερμά που είστε σήμερα μαζί μας.
Καλημέρα αγαπητέ Νίκο και χαίρομαι για εσένα έναν νέο άνθρωπο που εδώ και 10 χρόνια περίπου παρακολουθείς τα καλλιτεχνικά δρώμενα και ιδίως την 7η τέχνη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό .
1. Κύριε Κυρλίδη, ποια ήταν η πρώτη εικόνα που θυμάστε από τα γυρίσματα της πρώτης σας ταινίας στη Φίνος Φιλμ;
θυμάμαι πολύ καλά την πρώτη μου επαφή είσοδο στα πλατό της μεγάλης Φίνος φιλμ στης τρεις γέφυρες είχα την τύχη να έχω δίπλα μου ένα άνθρωπο διαμάντι που ακόμα είναι καλά κ δημιουργεί ο Νίκος καβούκιδης ο Νίκος με πήρε κ με έσπρωξε όπως λένε στην Φίνος φιλμ η πρώτη ταινία που εγώ εργάσθηκα σαν μαθητευόμενος ήταν το “Μια τρελή οικογένεια” το 1964 όταν μπήκα στα πλατό της Φίνος φιλμ συνάντησα πολλούς τεχνικούς ηλεκτρολόγους ηχολήπτες μακιγιέρ άνθρωποι της παραγωγής κ ηθοποιούς μεταξύ αυτών είδα μια κυρία που μας πλησίασε και μας είπε καλημέρα ήταν η αξέχαστη Τζένη Καρέζη ,σε λιγο ήρθε κ ιδιαίτερα συμπαθής Αλέκος Αλεξανδράκης ακόμα η Μαίρη Αρώνη , Παπαγιαννόπουλος κτλ αυτή ήταν η πρώτη ταινία στην καριέρα μου σαν τρίτος β οπερατέρ του Νίκου καβούκιδη μεγάλη εμπειρία κ να δουλεύεις με αυτούς τους ανθρώπους και εγώ μόλις 18 ετών
2. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να αγαπήσετε τον κινηματογράφο σε τόσο νεαρή ηλικία;
Με ρωτάς Νίκο γιατί αγάπησα τόσο πολύ αυτόν τον χώρο . άκουσε ο κινηματογράφος της εποχής εκείνης είχε πολλά καλά και ενδιαφέροντα την τέχνη που ότι δουλειά και να έκανες στο γύρισμα έπρεπε να το αγαπάς ύστερα ερχόμασταν σε καθημερινή επαφή με ανθρώπους της τέχνης και τού πνεύματος, σκηνοθέτες, σεναριογράφους, ηθοποιούς που από όλους κάτι είχαμε να εισπράξουμε πάνω στην δουλειά μας και όλοι αυτοί γινόντουσαν και φίλοι σου κ σου λέγανε κ καλά λόγια.
3. Δουλέψατε με τεράστια ονόματα του ελληνικού κινηματογράφου. Ποια συνεργασία σας σημάδεψε περισσότερο και γιατί;
4. Ποιον ηθοποιό θεωρείτε τον πιο “γνήσιο σταρ” και γιατί;
5. Πώς ήταν να εργάζεστε σε μια τόσο αυστηρή και τελειομανή εταιρία όπως η Φίνος Φιλμ;
Η Φίνος φιλμ και ο αξέχαστος σε όλους μας Φιλοποίμην Φίνος, πατριάρχης του ελληνικού κινηματογράφου ήταν άνθρωπος της τελειότητας . Ο Φιλοποίμην μεγάλος γνώστης του σινεμά και σπουδαίος τεχνικός σε θέματα ήχου κ εικόνας, μην ξεχάσουμε ότι την εποχή του Φίνου και των παραγωγών του οι ταινίες γυριζόντουσαν μόνο με negative αρνητικό φιλμ. Τα κόστη τεράστια για μια ταινία αγορά αρνητικού αγορά pozitif θετικό, εμφάνιση εκτύπωση κτλ μέχρι τελικής κόπιας με εμφανιστήρια να εργάζονται , μοντέρ ηχολήπτες κτλ. Ο Φίνος είχε πάντα τον πρώτο λόγο και εάν κάτι δεν του άρεσε έλεγε ξανά από την αρχή αυτές οι σκηνές. Ο Φίνος πολλές φορές είχε και την επιλογή των ηθοποιών κ σκηνοθετών. Για μένα ο Φίνος ήταν ένας άνθρωπος του κινηματογράφου με τρομερές γνώσεις παντού
7. Τι ξεχώριζε τη Φίνος Φιλμ από τις υπόλοιπες κινηματογραφικές εταιρίες της εποχής;
Για να δουλεύεις τότε στην Φίνος φιλμ έπρεπε να ήσουν πολύ καλός στην δουλειά σου σε ότι και να έκανες. Ο ίδιος ο Φίνος παρακολουθούσε την δραστηριότητα σου κ εάν έβλεπε ότι προοδεύεις σε ανέβαζε πιο ψηλά σε θέση πχ από βοηθός διευθυντής φωτογραφίας κτλ εάν ήθελες να κάνεις μια μικρή ταινία την εποχή εκείνη ο ίδιος ο Φίνος σου χάριζε φιλμ για την ταινία, εμφάνιση δωρεάν και την μηχανή λήψεως για τα γυρίσματα. Αυτό μου συνέβη και εμένα όταν ήμουν β οπερατέρ και έκανα την πρώτη ταινία μικρού μήκους με τίτλο “Κουπεπε”. 5 λεπτά η ταινία και στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έλαβε το 1974 μια εύθυμος μνεία. Ο Φίνος μου τα έδωσε όλα και όχι μόνο σε εμένα αλλά κ σε άλλους πολλούς
8. Ποια ήταν η πιο δύσκολη ή τεχνικά απαιτητική σκηνή που έχετε γυρίσει;
9. Σήμερα, με τα κινητά και τις ψηφιακές κάμερες, ο καθένας μπορεί να γυρίσει “μια ταινία”. Ποια είναι η άποψή σας για τον σύγχρονο τρόπο παραγωγής;
10. Τι σας είχε πει κάποτε ο Φίνος για ένα «μπουράζ» στο φιλμ; Το θυμάστε;12. Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο άνθρωπο που θέλει να ακολουθήσει το μονοπάτι του κινηματογράφου σήμερα;
Η συμβουλή που θα έδινα στους νέους ανθρώπους εάν θέλανε να εξασκήσουν αυτά τα επαγγέλματα είναι ότι πρέπει να αγαπήσουν το επάγγελμα της 7 ης τέχνης και να μην κάνουν εκπτώσεις στην δουλειά τους. Φυσικά πρέπει να πάνε σε κατάλληλες κινηματογραφικές σχολες αλλά η καλύτερη σχολή είναι η πρακτική
13. Πιστεύετε ότι η σημερινή γενιά ηθοποιών και δημιουργών μπορεί να φτάσει την ποιότητα της παλιάς;
Οι ηθοποιοί τής εποχής εκείνης, αυτά τα ιερά τέρατα της δραματουργίας και ερμηνείας, στα γυρίσματα των ταινιών, στα διαλείμματα όλο αστεία μας κάνανε. Πείραζε ο ένας των άλλων με ωραία λόγια και εμάς τούς τεχνικούς μας εκτιμούσαν και μας ζητούσαν πολλές φορές να πάμε στα σπίτια τους η να βγούμε έξω παρέα. Σπουδαία άνθρωποι αξέχαστοι. Πιστεύω πως αυτά που συνάντησα εγώ και οι άλλοι τής ηλικίας μου δύσκολα θα επανέλθουν. Τότε οι ηθοποιοί ήταν ο ένας καλύτερος του άλλου. Δυστυχώς σήμερα δεν ξέρω τι έγινε. Δεν υπάρχουν ηθοποιοί τής φουρνιάς όπως οι Βουγιουκλάκη, Καρέζη, Κούρκουλος, Καζάκος, Αλεξανδράκης, Σταυρίδης, Μακρής, Γκιωνάκης, Βέγγος κ όλοι αυτοί οι σπουδαίοι της εποχής.
14. Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με το ντοκιμαντέρ και ποια θεματολογία σας εκφράζει περισσότερο;
Εγώ όταν πήρα την σύνταξη μου και κάθισα ένα διάστημα στο σπίτι μου, άρχισε να με τρώει το μικρόβιο της δημιουργίας. Αυτό που σκέφτηκα σαν πρώτο ήταν το ντοκιμαντέρ. Πήρα λοιπόν ένα βοηθό οπερατέρ που είχα και ξεκινήσαμε το 2012 να κάνουμε το πρώτο ντοκιμαντέρ μου το “Φαλιμεντο”. Λόγω της οικονομικής κρίσης πήγε καλά. Κλειστά μαγαζιά, παντού άνθρωποι που πείναγαν στους δρόμους, πολλές αυτοκτονίες εκείνη την εποχή για λόγους οικονομικούς, ανεργία, λαϊκές αγορές που μαζεύανε τα χαλασμένα φρούτα από κάτω, άστεγοι κ αλλά πολλά. Το “Φαλιμεντο” βραβεύτηκε με τρία βραβεία στην Ιεράπετρα. Στην συνέχεια έκανα το “Κηφισιά Ομόνοια”, πολύ καλό, κοινωνικού χαρακτήρα και βραβεύτηκε με 5 βραβεία στα φεστιβάλ. Το “Θυμάμαι” με 3 βραβεία. Μετά “Η δύναμη της εικόνας” ντοκιμαντερ για την ζωή και το έργο του κινηματογραφιστή Νίκου Καβουκίδη, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες και ντοκουμέντα βραβεύτηκε με 3 βραβεία. Αργότερα τα “Πειραιώτικα” με 4 βραβεία. Μετά το “Μπροστά στον καθρέφτη” αλλά 2 βραβεία. Πέρσι το “Χρήστος τσούκας από το παρελθόν στο παρών” 2 βραβεία και τώρα τελειώνω το “Νίκος Ζαχόπουλος η ιστορία μιας ζωής”. Έχω στο πρόγραμμα μου του χρόνου να κάνω ένα πορτρέτο για τον σπουδαίο Έλληνα ηθοποιό και παιδί θαύμα της εποχής εκείνης τον Βασίλη Καΐλα, τον μικρό Λουστράκο. Εύχομαι να πάνε όλα καλά
15. Τι σας δίνει δύναμη και έμπνευση να συνεχίζετε να δημιουργείτε στα 78 σας χρόνια;
Όπως τόνισα και πιο πάνω ένας κινηματογραφιστής εάν βγεί στην σύνταξη και έχει το μικρόβιο χρόνων στο σινεμά δύσκολα ξεκολλά από εκεί. Το ίδιο συνέβη και σε εμένα πριν από 10 περίπου χρόνια. Εφόσον βγήκα στην σύνταξη και καθόμουν να πιω ένα καφέ σε ένα καφέ μπαρ κάπου έξω, συναντούσα περαστικούς η θαμώνες και έκανα συλλογή από διάφορες ιστορίες, ντοκουμέντα η τύπους γυναίκες και άντρες που έχουν να σου αφηγηθούν διάφορα κοινωνικά προβλήματα από την καθημερινή ζωή τους. Μερικά από αυτά εγώ τα διάλεγα και τα έκανα δραματοποιημένα ντοκιμαντέρ η πολλά πορτρέτα ανθρώπων που είχαν κάποτε η σήμερα δώσει μια προσφορά στην κοινωνία γιατί με αυτόν τον τρόπο έρχεσαι σε επαφή με αυτούς τους ανθρώπους. Σκέφτεσαι, γράφεις, σβήνεις, βλέπεις χώρους που πρόκειται να κανείς γυρίσματα και σιγά σιγά πλάθεις ένα σενάριο. Καλώς η κακώς εγώ έχω κάνει μέχρι στιγμής 9 ντοκιμαντέρ που πιστεύω έχουν μια ταυτότητα κ μιλάνε τα πιο πολλά για την σημερινή κοινωνία. Πρέπει να ευχαριστήσω τους συνεργάτες μου που με βοηθούν πάντα όπως τους διευθυντές φωτογραφίας Δημήτρη Λέκκο και Γιάννη Κάσση, τον μοντέρ μου Τζανέτο κομηνεα, τον ηχολήπτη Μαρίνο Αθανασόπουλο, την μακιγιέζ Μαρία Ιωαννίδου τον μουσικό Κώστα κουκουλινη και πολλούς άλλους που με βοήθησαν και με βοηθούν ακόμα. Θα ήθελα όμως να μην ξεχάσω να αναφέρω τους δύο ανθρώπους που με στήριξαν στα πρώτα μου βήματα: Τον πατριάρχη του ελληνικού κινηματογράφου Φιλοποίμην φίνο και τον τεράστιο Νίκο Καβούκιδη. Τούς ευχαριστώ όλους . Μενέλαος Κυρλίδης.
Κύριε Κυρλίδη, σας ευχαριστούμε από καρδιάς για το πολύτιμο ταξίδι που μας προσφέρατε μέσα από τις αναμνήσεις, τις ιστορίες και τις αλήθειες σας. Είναι σπάνιο προνόμιο να ακούμε έναν άνθρωπο που όχι μόνο έζησε την ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, αλλά τη συνέγραψε με το φως του φακού και τη σιωπηλή του αφοσίωση στην τέχνη.
Μέσα από τη σεμνότητά σας, ξεπροβάλλει η βαθιά σας γνώση, η αγάπη για τον κινηματογράφο και η διαχρονική σας πίστη στην αξία της δημιουργίας — όχι ως πράξη επίδειξης, αλλά ως πράξη ψυχής.
Με εκτίμηση
Νίκος Γκάτσιος
