Γράφει ο Νίκος Γκάτσιος
Λίγοι ηθοποιοί κατάφεραν να ταυτίσουν το όνομά τους με την έννοια του πρωταγωνιστή όσο ο Νίκος Κούρκουλος. Με επιβλητική παρουσία, χαρακτηριστική φωνή και έντονη προσωπικότητα, εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού κινηματογράφου και του θεάτρου, αφήνοντας πίσω του μια καλλιτεχνική κληρονομιά που εξακολουθεί να εμπνέει.
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Ιάσονας Τριανταφυλλίδης, ο οποίος είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει μαζί του όταν ο Κούρκουλος βρισκόταν στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου, περιγράφει έναν άνθρωπο με αυστηρό ύφος, ευθύ λόγο και έντονη αυτοπεποίθηση, πίσω από την οποία κρυβόταν ένα ιδιαίτερο χιούμορ και μια βαθιά αγάπη για την τέχνη.
Από τους μικρούς ρόλους στην κορυφή της Φίνος Φιλμ
Η πορεία του Νίκου Κούρκουλου προς την καταξίωση μόνο εύκολη δεν ήταν.
Ο ίδιος δεν έκρυψε ποτέ ότι ξεκίνησε από μικρούς ρόλους και εμφανίσεις ως κομπάρσος, θεωρώντας πως κάθε νέος ηθοποιός οφείλει να χτίζει σταδιακά την πορεία του.
Η μεγάλη ευκαιρία ήρθε με τη Φίνος Φιλμ, αν και αρχικά ο ίδιος είχε απορριφθεί από τον Φιλοποίμενα Φίνο. Η ανατροπή ήρθε όταν φωτογραφίες του από θεατρική παράσταση έπεισαν τον ιστορικό παραγωγό ότι διέθετε ακριβώς την κινηματογραφική παρουσία που αναζητούσε για τον «Κατήφορο».
Η επιλογή αυτή αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς αποτέλεσε την απαρχή μιας συνεργασίας που θα σημάδευε τον ελληνικό κινηματογράφο για περισσότερο από μία δεκαετία.
Ο αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής μιας ολόκληρης εποχής
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως και τα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο Νίκος Κούρκουλος καθιερώθηκε ως ο κορυφαίος ανδρικός πρωταγωνιστής της Φίνος Φιλμ.
Συνεργάστηκε με κορυφαίους σκηνοθέτες, όπως ο Γιάννης Δαλιανίδης, ο Νίκος Φώσκολος, ο Βασίλης Γεωργιάδης και ο Πάνος Γλυκοφρύδης, πρωταγωνιστώντας σε ταινίες που αγαπήθηκαν από το κοινό και παραμένουν διαχρονικές.
Η έντονη αρρενωπή εικόνα του και η δραματική του ερμηνεία αποτέλεσαν βασικά στοιχεία της κινηματογραφικής του ταυτότητας.
Γιατί απέφευγε την κωμωδία
Παρότι διέθετε θεατρική εμπειρία και μπορούσε να υπηρετήσει διαφορετικά είδη, ο Κούρκουλος παραδεχόταν ότι η κωμωδία δεν τον εξέφραζε.
Όπως είχε εξηγήσει, ένιωθε πως η φυσιογνωμία και η υποκριτική του λειτουργούσαν καλύτερα μέσα από δραματικούς χαρακτήρες, ενώ πίστευε ότι η έντονη παρουσία του ταίριαζε περισσότερο σε ρόλους που ανέδειχναν τη δύναμη και την εσωτερική σύγκρουση των ηρώων.
Η επιλογή αυτή καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την κινηματογραφική του πορεία.
Οι απαιτήσεις των γυρισμάτων εκείνης της εποχής
Ο Νίκος Κούρκουλος είχε μιλήσει αρκετές φορές για τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν στα κινηματογραφικά γυρίσματα της εποχής.
Θυμόταν χαρακτηριστικά ότι πολλές σκηνές δράσης πραγματοποιούνταν χωρίς τα σύγχρονα μέσα ασφαλείας, με αποτέλεσμα οι ηθοποιοί να εκτίθενται συχνά σε πραγματικό κίνδυνο.
Ο ίδιος είχε αποκαλύψει περιστατικά όπου επαναλαμβανόμενα χαστούκια ή σκηνές βίας απαιτούσαν μεγάλη σωματική αντοχή, τονίζοντας πως η αυθεντικότητα της εικόνας είχε πάντοτε υψηλό τίμημα.
Η εμπειρία στο Broadway και η διεθνής αναγνώριση
Η καλλιτεχνική του πορεία δεν περιορίστηκε στα ελληνικά σύνορα.
Η συμμετοχή του στο μιούζικαλ Illya Darling, δίπλα στη Μελίνα Μερκούρη, του άνοιξε τον δρόμο για τη διεθνή σκηνή και του χάρισε υποψηφιότητα για τα βραβεία Tony, μια από τις σημαντικότερες διακρίσεις στον χώρο του θεάτρου.
Παρότι δέχθηκε προτάσεις για να συνεχίσει την καριέρα του στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ίδιος επέλεξε να επιστρέψει στην Ελλάδα, θεωρώντας πως η ζωή και η καλλιτεχνική του ταυτότητα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες με τον τόπο του.
Η αυστηρή ματιά του απέναντι στον κινηματογράφο
Ο Κούρκουλος δεν δίσταζε να εκφράζει τη γνώμη του ακόμη και για συνεργάτες του.
Πίστευε ότι ένας σκηνοθέτης όφειλε να γνωρίζει σε βάθος τόσο την καλλιτεχνική όσο και την τεχνική πλευρά της κινηματογραφικής δημιουργίας, ενώ δεν έκρυβε την απογοήτευσή του όταν διαπίστωνε ότι ένα γύρισμα καθυστερούσε εξαιτίας οργανωτικών ή τεχνικών αδυναμιών.
Η επαγγελματική του πειθαρχία ήταν γνωστή σε όλους όσοι συνεργάστηκαν μαζί του.
Οι συνεργασίες με τις κορυφαίες Ελληνίδες πρωταγωνίστριες
Κατά τη διάρκεια της καριέρας του μοιράστηκε την οθόνη με τις μεγαλύτερες πρωταγωνίστριες του ελληνικού κινηματογράφου.
Για την Αλίκη Βουγιουκλάκη αναγνώριζε το αναμφισβήτητο ταλέντο της, εκτιμώντας όμως ότι προτιμούσε τις πιο ανάλαφρες ιστορίες από τα καθαρά δραματικά έργα.
Αντίθετα, για τη Μαίρη Χρονοπούλου είχε εκφραστεί με ιδιαίτερα θερμά λόγια, χαρακτηρίζοντάς τη ιδανική συμπρωταγωνίστρια χάρη στη φυσικότητα και τη δυναμική της παρουσία μπροστά στον φακό.
Η παρακαταθήκη ενός σπουδαίου ηθοποιού
Ο Νίκος Κούρκουλος δεν υπήρξε απλώς ένας δημοφιλής πρωταγωνιστής. Υπήρξε ένας καλλιτέχνης που συνέδεσε το όνομά του με την εξέλιξη του ελληνικού κινηματογράφου και του θεάτρου, υπηρετώντας την τέχνη με συνέπεια και αφοσίωση.
Η συμβολή του ως ηθοποιού, θιασάρχη και αργότερα ως επικεφαλής του Εθνικού Θεάτρου εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τις νεότερες γενιές δημιουργών, ενώ οι ερμηνείες του παραμένουν ζωντανές μέσα από τις ταινίες που συνεχίζουν να προβάλλονται μέχρι σήμερα.
