Υπάρχουν ταινίες που σημειώνουν μεγάλη εισπρακτική επιτυχία, υπάρχουν παραγωγές που κερδίζουν βραβεία και υπάρχουν και εκείνες οι σπάνιες δημιουργίες που καταφέρνουν να αλλάξουν ολόκληρη τη βιομηχανία του κινηματογράφου. Το The Dark Knight, που έκανε πρεμιέρα το καλοκαίρι του 2008, ανήκει αναμφίβολα στην τελευταία κατηγορία. Ο Christopher Nolan δεν επιδίωξε απλώς να συνεχίσει την ιστορία που ξεκίνησε με το Batman Begins, αλλά να δημιουργήσει ένα σκοτεινό αστυνομικό δράμα με πρωταγωνιστή έναν υπερήρωα, μετατρέποντας τον Batman σε έναν χαρακτήρα που κινείται σε έναν κόσμο όπου η ηθική, ο φόβος και το χάος συγκρούονται αδιάκοπα.
Πίσω όμως από τις σχεδόν τρεις ώρες της ταινίας κρύβεται μία παραγωγή που έγραψε ιστορία για δεκάδες διαφορετικούς λόγους. Από την τολμηρή επιλογή του Heath Ledger στον ρόλο του Joker και τη χρήση των καμερών IMAX μέχρι τα εντυπωσιακά πρακτικά εφέ, τις πραγματικές εκρήξεις και τις επικίνδυνες σκηνές δράσης, το The Dark Knight δεν βασίστηκε σχεδόν ποτέ στην εύκολη λύση των ψηφιακών εφέ. Ο Nolan επέμενε ότι ο θεατής έπρεπε να νιώθει πως όσα βλέπει συμβαίνουν πραγματικά και αυτή η φιλοσοφία καθόρισε κάθε στάδιο της παραγωγής.
Μετά την επιτυχία του Batman Begins, η Warner Bros. έδωσε στον Βρετανό σκηνοθέτη απόλυτη δημιουργική ελευθερία. Μαζί με τον αδελφό του, Jonathan Nolan, και τον σεναριογράφο David S. Goyer, ξεκίνησαν να αναπτύσσουν μία ιστορία που θα δανειζόταν στοιχεία από σπουδαία αστυνομικά θρίλερ, όπως το Heat του Michael Mann, αλλά και από εμβληματικά κόμικ της DC όπως τα The Long Halloween, The Killing Joke και Batman: Year One. Ο στόχος ήταν εξαρχής ξεκάθαρος: ο Batman να μην αντιμετωπίζει έναν ακόμη κακό, αλλά την ίδια την έννοια του χάους, μέσα από έναν αντίπαλο που δεν θα είχε κανένα απολύτως κίνητρο πέρα από την επιθυμία να δει τον κόσμο να καταρρέει.
Η μεγαλύτερη πρόκληση της παραγωγής αποδείχθηκε η επιλογή του ανθρώπου που θα ενσάρκωνε τον Joker. Όταν ανακοινώθηκε ότι τον ρόλο θα αναλάμβανε ο Heath Ledger, η αντίδραση του κοινού ήταν σχεδόν καθολικά αρνητική. Οι περισσότεροι τον είχαν συνδέσει με ρομαντικές ταινίες όπως το 10 Things I Hate About You και το Brokeback Mountain και δυσκολεύονταν να φανταστούν ότι θα μπορούσε να σταθεί απέναντι στον Batman ως ο πιο επικίνδυνος εχθρός του. Ο Christopher Nolan, ωστόσο, είχε διακρίνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Δεν αναζητούσε έναν Joker που θα θύμιζε τον Jack Nicholson, αλλά έναν χαρακτήρα απόλυτα απρόβλεπτο, σχεδόν αναρχικό, έναν άνθρωπο χωρίς παρελθόν, χωρίς εξηγήσεις και χωρίς κανόνες.
Η προετοιμασία του Heath Ledger
Ο Heath Ledger αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στον ρόλο.
Για περίπου έξι εβδομάδες απομονώθηκε μόνος του σε δωμάτιο ξενοδοχείου.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου:
- δημιούργησε μόνος του τη φωνή του Joker
- σχεδίασε το χαρακτηριστικό γέλιο
- έγραψε ημερολόγιο ως Joker
- δοκίμαζε συνεχώς διαφορετικές κινήσεις
- εμπνεύστηκε από punk κουλτούρα, αναρχικούς και χαρακτήρες όπως ο Alex του A Clockwork Orange
Το περίφημο νευρικό γλείψιμο των χειλιών δεν υπήρχε στο σενάριο. Προέκυψε επειδή το προσθετικό μακιγιάζ χαλάρωνε και ο Ledger προσπαθούσε να το κρατήσει στη θέση του. Ο Nolan θεώρησε ότι έκανε τον χαρακτήρα ακόμη πιο τρομακτικό και το διατήρησε.
Το μακιγιάζ του Joker
Σε αντίθεση με τον Joker του Jack Nicholson, ο Nolan ήθελε έναν άνθρωπο που να μοιάζει σαν να βάφτηκε μόνος του.
Έτσι:
- το λευκό πρόσωπο φαίνεται πρόχειρο
- το κραγιόν είναι απλωμένο ακανόνιστα
- οι μαύροι κύκλοι γύρω από τα μάτια είναι μουτζουρωμένοι
- οι ουλές δημιουργήθηκαν με ειδικά προσθετικά
Το αποτέλεσμα έμοιαζε απόλυτα ρεαλιστικό.
Τα γυρίσματα
Η παραγωγή ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2007 και ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς.
Οι βασικές τοποθεσίες ήταν:
- Σικάγο
- Χονγκ Κονγκ
- Λονδίνο
- Καρντίνγκτον (Cardington Airship Hangars)
- Λος Άντζελες
Το Σικάγο μετατράπηκε ουσιαστικά στη Gotham City. Πολλά πραγματικά κτίρια χρησιμοποιήθηκαν χωρίς εκτεταμένες ψηφιακές παρεμβάσεις.
Η πρώτη μεγάλη ταινία που γυρίστηκε με IMAX
Το The Dark Knight έγραψε ιστορία επειδή ήταν η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που χρησιμοποίησε κάμερες IMAX για μεγάλες σκηνές δράσης. Περίπου 28 λεπτά της ταινίας γυρίστηκαν σε IMAX. Οι κάμερες ζύγιζαν δεκάδες κιλά και θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολες στη χρήση. Ο Nolan ήθελε οι σκηνές να έχουν τεράστια ανάλυση και πραγματική αίσθηση κλίμακας. Μετά την επιτυχία της ταινίας, σχεδόν όλα τα μεγάλα blockbusters άρχισαν να χρησιμοποιούν IMAX.
Το πραγματικό φορτηγό που αναποδογυρίζει
Η σκηνή όπου το τεράστιο φορτηγό αναποδογυρίζει θεωρείται μία από τις πιο εντυπωσιακές στην ιστορία του κινηματογράφου. Δεν δημιουργήθηκε στον υπολογιστή. Η ομάδα ειδικών εφέ κατασκεύασε ειδικό μηχανισμό που εκτόξευε έναν μεταλλικό βραχίονα κάτω από το όχημα. Το φορτηγό πραγματικά αναποδογύρισε στους δρόμους του Σικάγο. Η σκηνή γυρίστηκε μόνο μία φορά.
Η καταδίωξη με το Batpod
Ο Christian Bale πραγματοποίησε αρκετές σκηνές μόνος του. Το Batpod σχεδιάστηκε ειδικά για την ταινία. Οι τροχοί του είχαν διάμετρο περίπου 50 εκατοστά και μπορούσε να κινηθεί πραγματικά. Οι περισσότερες σκηνές έγιναν χωρίς CGI.
Η ανατίναξη του νοσοκομείου
Μία από τις πιο διάσημες σκηνές της ταινίας. Το νοσοκομείο ήταν πραγματικό εγκαταλελειμμένο κτίριο. Η παραγωγή το αγόρασε αποκλειστικά για τις ανάγκες της σκηνής. Η έκρηξη έγινε πραγματικά. Η μικρή παύση στις εκρήξεις δεν ήταν στο σενάριο. Ο Heath Ledger αυτοσχεδίασε, παίζοντας με τον πυροκροτητή μέχρι να ενεργοποιηθεί ξανά η έκρηξη. Ο Nolan κράτησε ολόκληρη τη λήψη.
Το ελικόπτερο που περνά κάτω από τη γέφυρα
Η σκηνή πραγματοποιήθηκε αληθινά. Δεν δημιουργήθηκε ψηφιακά. Ο πιλότος πέρασε πραγματικά κάτω από τη γέφυρα στο Σικάγο, αφού προηγουμένως είχαν ληφθεί όλες οι σχετικές άδειες.
Το Batmobile και το Batpod
Το Tumbler κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου για τις ανάγκες της παραγωγής.
Διέθετε:
- πραγματικό κινητήρα V8
- λειτουργική ανάρτηση
- πραγματικά όπλα που δημιουργούσαν εφέ
- βάρος αρκετών τόνων
Το Batpod κατασκευάστηκε επίσης σε πολλαπλά αντίγραφα ώστε να χρησιμοποιείται σε σκηνές δράσης.
Ελάχιστη χρήση CGI
Ένα από τα μεγαλύτερα χαρακτηριστικά του Nolan είναι η προτίμησή του στα πρακτικά εφέ.
Στο The Dark Knight χρησιμοποιήθηκαν:
- πραγματικές εκρήξεις
- πραγματικά αυτοκίνητα
- πραγματικά κτίρια
- φυσικές τοποθεσίες
- αληθινά stunt
Το CGI χρησιμοποιήθηκε κυρίως για να αφαιρεθούν καλώδια ασφαλείας ή να επεκταθούν ορισμένα σκηνικά.
Η μουσική των Hans Zimmer και James Newton Howard
Οι δύο συνθέτες δημιούργησαν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα soundtrack της σύγχρονης εποχής. Για τον Joker χρησιμοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικά μία παραμορφωμένη νότα εγχόρδων, η οποία προκαλούσε συνεχώς αίσθηση έντασης και ανησυχίας. Η μουσική γράφτηκε ώστε να αντικατοπτρίζει την ψυχολογία των χαρακτήρων και όχι απλώς τη δράση.
Ο Christian Bale ως Batman
Ο Christian Bale επέστρεψε πιο μυώδης από την πρώτη ταινία. Η βαριά στολή δυσκόλευε ιδιαίτερα τις σκηνές μάχης. Ο ίδιος έχει παραδεχτεί ότι πολλές φορές ήταν εξαντλημένος λόγω της θερμοκρασίας μέσα στη στολή.
Ο Gary Oldman και ο Aaron Eckhart
Ο Gary Oldman έδωσε μια από τις καλύτερες ερμηνείες του ως James Gordon. Ο Aaron Eckhart προετοιμάστηκε επί μήνες για τον Harvey Dent. Το μακιγιάζ του Two-Face συνδύαζε πρακτικά προσθετικά και προηγμένα ψηφιακά εφέ, δημιουργώντας ένα από τα πιο εντυπωσιακά κινηματογραφικά αποτελέσματα της εποχής.
Ο θάνατος του Heath Ledger
Τον Ιανουάριο του 2008, λίγους μήνες πριν την κυκλοφορία της ταινίας, ο Heath Ledger πέθανε σε ηλικία 28 ετών. Είχε ολοκληρώσει όλα τα γυρίσματα. Δεν χρειάστηκε να χρησιμοποιηθούν ψηφιακά εφέ ή σωσίας για να ολοκληρωθεί ο ρόλος του. Η ερμηνεία του απέσπασε καθολική αναγνώριση και του χάρισε το Όσκαρ Β’ Ανδρικού Ρόλου μετά θάνατον.
Η τεράστια επιτυχία
Το The Dark Knight:
- ξεπέρασε το 1 δισεκατομμύριο δολάρια στο παγκόσμιο box office
- απέσπασε οκτώ υποψηφιότητες για Όσκαρ
- κέρδισε δύο βραβεία Όσκαρ
- θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ταινίες του 21ου αιώνα
- άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο γυρίζονται οι υπερηρωικές ταινίες
Πράγματα που ίσως δεν γνωρίζατε
- Ο Joker εμφανίζεται στην οθόνη για περίπου 33 λεπτά, αλλά η παρουσία του κυριαρχεί σε ολόκληρη την ταινία.
- Το σενάριο κρατήθηκε μυστικό μέχρι και από αρκετά μέλη του συνεργείου.
- Οι σκηνές στο Χονγκ Κονγκ γυρίστηκαν με ειδική άδεια για νυχτερινές λήψεις σε πραγματικές τοποθεσίες.
- Πολλές ατάκες του Heath Ledger προέκυψαν από αυτοσχεδιασμό.
- Το περίφημο αργό χειροκρότημα του Joker μέσα στο κελί ήταν αυτοσχεδιασμός του Ledger.
- Το “Why so serious?” έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές ατάκες όλων των εποχών.
- Το The Dark Knight συνέβαλε καθοριστικά στην αύξηση των υποψηφίων για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας από πέντε σε έως δέκα, καθώς ο αποκλεισμός του από την κατηγορία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην κινηματογραφική κοινότητα.
Επίλογος
Δεκαετίες μετά την κυκλοφορία του, το The Dark Knight εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τον σύγχρονο κινηματογράφο. Η εμμονή του Christopher Nolan στον ρεαλισμό, η περιορισμένη χρήση ψηφιακών εφέ, τα εντυπωσιακά πρακτικά γυρίσματα και η συγκλονιστική ερμηνεία του Heath Ledger συνέθεσαν μια ταινία που ξεπέρασε τα όρια του είδους των υπερηρώων και καθιερώθηκε ως ένα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά επιτεύγματα όλων των εποχών. Το making of της αποκαλύπτει ότι πίσω από κάθε αξέχαστη σκηνή κρύβονται μήνες προετοιμασίας, τεχνικής αρτιότητας και δημιουργικού οράματος, στοιχεία που εξακολουθούν να εμπνέουν σκηνοθέτες και κινηματογραφιστές σε ολόκληρο τον κόσμο.
