Γράφει ο Νίκος Γκάτσιος
Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, το «The Devils» του Κεν Ράσελ παρέμενε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και δύσκολα προσβάσιμα έργα στην ιστορία του βρετανικού κινηματογράφου. Η ταινία του 1971, που προκάλεσε αντιδράσεις με την ωμή βία, το σεξουαλικό της περιεχόμενο και την ιδιαίτερα προκλητική απεικόνιση της Καθολικής Εκκλησίας, επιστρέφει πλέον στη μεγάλη οθόνη σε πλήρως αποκατεστημένη 4K εκδοχή, χωρίς τις περικοπές που τη συνόδευσαν επί δεκαετίες.
Η επιστροφή του φιλμ δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία επανέκδοση ενός cult κινηματογραφικού τίτλου. Αντίθετα, πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός για την ιστορία του κινηματογράφου, καθώς το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το έργο του Ράσελ πολύ πιο κοντά στην αρχική του μορφή.
Το «The Devils» επιστρέφει στις αίθουσες
Η νέα εκδοχή του «The Devils» θα κάνει την κινηματογραφική της επιστροφή στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 16 Οκτωβρίου, όπου θα προβληθεί για μία εβδομάδα σε επιλεγμένες αίθουσες. Παράλληλα, έχουν προγραμματιστεί και προβολές σε 35mm, προσθέτοντας έναν ακόμη ιδιαίτερο τόνο στην επανεμφάνιση της ταινίας στη μεγάλη οθόνη.
Στη Μεγάλη Βρετανία, η επανέκδοση έχει προγραμματιστεί για τις 30 Οκτωβρίου.
Την κυκλοφορία συνοδεύει ένα νέο trailer από την Clockwork, τη νέα εξειδικευμένη ετικέτα της Warner Bros., η οποία κάνει το κινηματογραφικό της ντεμπούτο με μία από τις πιο προκλητικές δημιουργίες που έχουν περάσει ποτέ από τον κατάλογο του στούντιο.
Η ιστορία μιας ταινίας που σόκαρε το 1971
Το «The Devils» μεταφέρει τον θεατή στη Γαλλία του 17ου αιώνα και αφηγείται την ιστορία του Ουρμπέν Γκραντιέ, ενός καθολικού ιερέα που βρίσκεται αντιμέτωπος με κατηγορίες για μαγεία.
Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκονται η θρησκευτική εξουσία, ο φανατισμός, η πολιτική χειραγώγηση και η σεξουαλική καταπίεση. Ο Γκραντιέ, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πίστη συγκρούεται με την εξουσία και την ανθρώπινη επιθυμία, οδηγείται σε μια ακραία και καταστροφική σύγκρουση.
Τον κεντρικό ρόλο υποδύεται ο Όλιβερ Ριντ, ενώ η Βανέσα Ρεντγκρέιβ ενσαρκώνει την αδελφή Ζαν, τη μοναχή της οποίας οι κατηγορίες εναντίον του ιερέα αποτελούν την αφετηρία μιας αλυσιδωτής τραγωδίας.
Η ταινία βασίζεται στο βιβλίο «The Devils of Loudun» του Άλντους Χάξλεϊ, καθώς και στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Τζον Γουάιτινγκ.
Γιατί λογοκρίθηκε το «The Devils»
Από την πρώτη στιγμή της κυκλοφορίας του, το «The Devils» βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων.
Ο Κεν Ράσελ δεν επέλεξε να αφηγηθεί την ιστορία με διακριτικό τρόπο. Αντίθετα, δημιούργησε ένα οπτικά ακραίο έργο, γεμάτο εικόνες βίας, σεξουαλικότητας και θρησκευτικού συμβολισμού. Ιδιαίτερα προκλητική θεωρήθηκε η παρουσίαση της Καθολικής Εκκλησίας, με αρκετές σκηνές να χαρακτηρίζονται βλάσφημες.
Η ταινία έλαβε X rating τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ σε αρκετές άλλες αγορές κυκλοφόρησε σε σημαντικά λογοκριμένες μορφές ή δεν προβλήθηκε καθόλου.
Ως αποτέλεσμα, το «The Devils» άρχισε σταδιακά να αποκτά σχεδόν μυθική υπόσταση. Για πολλά χρόνια, η πλήρης εκδοχή του ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί, γεγονός που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη φήμη του ως μιας από τις πιο διαβόητες «απαγορευμένες» ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Μια ιστορική στιγμή για τη Warner Bros.
Η νέα αποκατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ιστορίας της ίδιας της Warner Bros.
Για πρώτη φορά στα 103 χρόνια ιστορίας του στούντιο, η Warner Bros. προχωρά σε κινηματογραφική κυκλοφορία ταινίας με ταξινόμηση NC-17.
Η πλήρως αποκατεστημένη εκδοχή του «The Devils» παρουσιάστηκε ήδη στο κοινό των Καννών, ενώ ακολούθησε η προβολή της στο 40ό Il Cinema Ritrovato της Μπολόνια, ένα από τα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ αφιερωμένα στην κινηματογραφική κληρονομιά και την αποκατάσταση παλαιότερων ταινιών.
Η επιλογή του συγκεκριμένου τίτλου για την πρώτη κινηματογραφική κυκλοφορία της Clockwork μόνο τυχαία δεν μοιάζει. Περισσότερο από μισό αιώνα μετά την αρχική του προβολή, το έργο του Ράσελ εξακολουθεί να διαθέτει εκείνη την επικίνδυνη ενέργεια που το έκανε τόσο δύσκολο να ενταχθεί στα όρια της κινηματογραφικής κανονικότητας.
Μια ταινία που δεν έπαψε ποτέ να προκαλεί
Υπάρχουν ταινίες που ανήκουν στην εποχή τους και υπάρχουν ταινίες που συνεχίζουν να προκαλούν το κοινό ακόμη και πολλές δεκαετίες αργότερα. Το «The Devils» ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Η επιστροφή του σε 4K και χωρίς τις ιστορικές περικοπές δίνει πλέον στους θεατές την ευκαιρία να δουν ένα από τα πιο ακραία έργα του Κεν Ράσελ σε μια μορφή που βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο όραμα του σκηνοθέτη.
Παράλληλα, η νέα κυκλοφορία επαναφέρει ένα διαχρονικό ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάσει ένας δημιουργός όταν επιχειρεί να αμφισβητήσει τη θρησκευτική εξουσία, την κοινωνική ηθική και τα όρια της κινηματογραφικής αναπαράστασης;
Περισσότερα από 50 χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση, το «The Devils» εξακολουθεί να μην ενδιαφέρεται να γίνει εύκολο ή ευχάριστο. Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό παραμένει τόσο σημαντικό.
Δεν πρόκειται απλώς για την επιστροφή μιας παλιάς ταινίας. Είναι η επανεμφάνιση ενός κινηματογραφικού έργου που κάποτε θεωρήθηκε υπερβολικά προκλητικό για να προβληθεί ολόκληρο και που, ακόμη και σήμερα, εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις.
Δείτε το trailer
Το νέο trailer της αποκατεστημένης εκδοχής του «The Devils» δίνει μια πρώτη εικόνα από την επιστροφή της ταινίας στη μεγάλη οθόνη και από το υλικό που για δεκαετίες παρέμενε περιορισμένο από τη λογοκρισία.
