Το βράδυ της 19ης Ιουνίου 2025, η αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ πλημμύρισε νοσταλγία. Αφορμή ήταν η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Κώστα Τζανιδάκη «Οι Ημίθεοι δεν λυγίζουν», μια πολυσέλιδη επιστροφή στην εποποιία του Παναθηναϊκού της σεζόν 1984‑85. Περισσότεροι από διακόσιοι φίλοι του ποδοσφαίρου γέμισαν κάθε κάθισμα, έτοιμοι να ξαναζήσουν την πράσινη άνοιξη των ονείρων τους.

Ένα μουσείο… στη στιγμή

Πριν καν φτάσει κανείς στην αίθουσα, ο συλλέκτης ποδοσφαιρικών κειμηλίων Γιώργος Καπενής είχε φροντίσει να μετατρέψει το φουαγιέ σε μικρό μουσείο. Αυθεντικές φανέλες του Κώστα Ταράση και του Άλαν Χάνσεν από τον ιστορικό ημιτελικό με τη Λίβερπουλ, μπάλες με ξεθωριασμένες υπογραφές, σπάνιες ασπρόμαυρες φωτογραφίες: όλα όσα ύφαιναν τον μύθο του ‘84‑’85 βρίσκονταν εκεί για να θυμίζουν ότι τα θαύματα κάποτε υφίστανται και σε ύλη.

Έδρανο γεμάτο μνήμες

Στο πάνελ κάθισαν πρόσωπα‑κλειδιά της εποχής:

• η Λιάνα Κανέλλη, τότε υπεύθυνη Τύπου του Παναθηναϊκού,

• ο άλλοτε τερματοφύλακας Θωμάς Λαφτσής,

• ο δημοσιογράφος Τάσος Επιτρόπου, που συντόνισε τη βραδιά,

• και φυσικά ο συγγραφέας Κώστας Τζανιδάκης.

Ο καθένας τους πρόσθεσε ένα κομμάτι στο παζλ της συλλογικής μνήμης, άλλοτε με χιούμορ κι άλλοτε με τρεμάμενη φωνή.

Βραβεύσεις, γέλια και δάκρυα

Ένας‑ένας οι ποδοσφαιριστές που ταξίδεψαν τον Παναθηναϊκό μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών πέρασαν στο βήμα: Σπύρος Λιβαθηνός, Νίκος Καρούλιας, Κώστας Μαυρίδης, Γιάννης Βονόρτας, Δημοσθένης Κάβουρας, Μιχάλης Γεροθόδωρος και ο παλαίμαχος Τότης Φυλακούρης. Κάθε παράσημο αναμνήσεων συνοδευόταν από ιστορίες αποδυτηρίων που έκαναν το ακροατήριο να γελάσει δυνατά. Η κορύφωση όμως ήρθε όταν ανακοινώθηκε το όνομα του Βέλιμιρ Ζάετς: το θερμό χειροκρότημα σκέπασε τα πάντα, την ώρα που ο Κροάτης άσος σκούπιζε διακριτικά τα δάκρυά του.

Ψηφιακά «παρών» και τιμές σε εκείνους που έφυγαν

Σε γιγαντοοθόνη προβλήθηκαν μηνύματα των Θανάση Δημόπουλου και Γρηγόρη Χαραλαμπίδη, που ζουν μακριά από την Αθήνα, ενώ διαβάστηκε και ο εγκάρδιος χαιρετισμός του Γιάτσεκ Γκμοχ, ο οποίος δεν μπόρεσε να ταξιδέψει για λόγους υγείας. Η βραδιά τίμησε ιδιαίτερα δύο αδικοχαμένους «στρατιώτες» του τριφυλλιού, τον Γιάννη Κυράστα και τον Γιάννη Δοντά. Αναμνηστικοί έπαινοι παραδόθηκαν στη Ρούλα Κυράστα και στον γιο του δεύτερου, Αλέξανδρο Δοντά, μέσα σε σιγή που έσπαγε μόνο από την ανάσα της συγκίνησης.

Ο μεγάλος απών, ο αιώνιος παρών

Από τη γιορτή δεν θα μπορούσε να λείψει το όνομα του Μίμη Δομάζου. Ο «Στρατηγός» δεν μπόρεσε να βρεθεί εκεί, αλλά η αίθουσα τον αγκάλιασε μ’ ένα παρατεταμένο χειροκρότημα. Η κόρη του, Πόπη Δομάζου, ανέβηκε στο βήμα∙ λίγες λέξεις, πολλή καρδιά, αρκετές για να φέρουν ζωντανά μπρος στα μάτια όλων το θρυλικό «δεκάρι».

Η πένα, η μνήμη κι ένα τέλος που είναι αρχή

Στο κλείσιμο, ο Κώστας Τζανιδάκης υπενθύμισε ότι «οι Ημίθεοι δεν λυγίζουν» δεν είναι απλώς τίτλος, αλλά υπόσχεση συνέχειας. Και αν κάτι απέδειξε το κατάμεστο Μέγαρο της ΕΣΗΕΑ, είναι πως ακόμη κι οι πιο ανίκητοι ήρωες λυγίζουν – όχι από ήττες, αλλά από τη δύναμη της ίδιας τους της ιστορίας. Για μια βραδιά, το ’85 δεν ήταν παρελθόν· ήταν παρόν, ζωντανό και καταπράσινο.