Γράφει ο Νίκος Γκάτσιος
Στο Κίτι της Λάρνακας, ένα ήσυχο χωριό με μεγάλη ιστορία, γεννήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 1947 ο Αντώνης Γαβριήλ Παπάς. Από μικρός αγάπησε τις ιστορίες, τις μνήμες και τις λέξεις του τόπου του – κι αυτή η αγάπη έγινε στη συνέχεια το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του. Απόφοιτος του Παγκυπρίου Λυκείου, ο Παπάς πέρασε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στη Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Κιτίου, ανεβαίνοντας βήμα-βήμα μέχρι τη θέση του Διευθυντή. Όμως, πίσω από τη δουλειά του τραπεζικού κρυβόταν ένας άνθρωπος που έγραφε αδιάκοπα: ποιήματα, θεατρικά, παραμύθια. Όλα στην κυπριακή διάλεκτο, για να μη χαθεί ποτέ ο ήχος και η αλήθεια της.
Ο άνθρωπος πίσω από τα βιβλία
Το 1975 παντρεύτηκε τη Σταυρούλα Ευριπίδου από το Στρουμπί της Πάφου, με την οποία δημιούργησαν μια όμορφη οικογένεια με τρία παιδιά. Μαζί έμειναν στο Κίτι, όπου ο ποιητής συνεχίζει μέχρι σήμερα να ζει και να δημιουργεί. Στο ενεργητικό του μετρά 15 βιβλία ποίησης και θεατρικών, όλα γραμμένα με μεράκι και αγάπη για την παράδοση. Από το «Που της ψυσιής τα βάθη» το 2001, μέχρι το «Ποίηση, Μύθοι, Τραούθκια» το 2018, ο Παπάς μιλά για τη ζωή, την καθημερινότητα, τον έρωτα, τον χρόνο, αλλά και για τη φύση και τις αξίες που σημάδεψαν τον τόπο.
Από τα θρανία… στη σκηνή και στο τραγούδι
Τα έργα του δεν έμειναν κλεισμένα σε βιβλία. Πέρασαν σε σχολικές βιβλιοθήκες, έγιναν θεατρικές παραστάσεις για παιδιά, μπήκαν σε σχολικές γιορτές. Πολλά από τα ποιήματά του μελοποιήθηκαν και τραγουδήθηκαν – με τη μουσική υπογραφή ανθρώπων όπως ο Κούλης Θεοδώρου, η Αννίτα Ταλιώτου και ο Λεόντιος Γεωργίου. Έτσι, οι στίχοι του απέκτησαν μελωδία και ταξίδεψαν σε περισσότερα αυτιά και καρδιές.
Διακρίσεις που μιλούν από μόνες τους
Δεν είναι τυχαίο ότι η δουλειά του έχει τιμηθεί πολλές φορές. Σχολεία, πανεπιστήμια, πολιτιστικοί φορείς, αλλά και επίσημοι θεσμοί αναγνώρισαν το έργο του. Ανάμεσα στις σημαντικές στιγμές της πορείας του, ξεχωρίζει το «Αριστείο Γλώσσας» από τον οργανισμό iTravel Poetry, αλλά και η συμμετοχή του σε διεθνείς συλλεκτικές εκδόσεις που προλογίστηκαν από Προέδρους της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ένας ποιητής «της διπλανής πόρτας»
Όσο σημαντική κι αν είναι η αναγνώριση, ο Αντώνης Γαβριήλ Παπάς παραμένει απλός, προσγειωμένος, ένας άνθρωπος της κοινότητας. Δεν γράφει για να εντυπωσιάσει, αλλά για να επικοινωνήσει∙ για να θυμίσει στους Κύπριους –μικρούς και μεγάλους– ότι η γλώσσα τους είναι ζωντανή, γεμάτη χρώματα και αλήθειες.
Με τα ποιήματά του μάθαμε ότι «η γλώσσα κόκκαλα εν έσιει», ότι η μάνα, ο πατέρας, η γιαγιά, η γειτονιά είναι κομμάτια μιας ταυτότητας που δεν πρέπει να ξεχάσουμε.
Η παρακαταθήκη του
Σήμερα, με τα έργα του να βρίσκονται σε σχολεία, σε συλλογικές εκδόσεις, σε μουσικές σκηνές και σε βιβλιοθήκες, ο Παπάς θεωρείται πλέον κομμάτι της σύγχρονης κυπριακής λογοτεχνικής κληρονομιάς. Κι αν κάτι τον χαρακτηρίζει, είναι η βαθιά του πίστη ότι η ποίηση μπορεί να είναι ταυτόχρονα και ψυχαγωγία και διδασκαλία∙ ένας τρόπος να κρατηθεί ζωντανό το παρελθόν και να δοθεί φως στο μέλλον.
Ο Αντώνης Γαβριήλ Παπάς δεν είναι απλώς ένας ποιητής. Είναι ένας άνθρωπος που μετουσίωσε την κυπριακή ψυχή σε λέξεις, ρίμες και τραγούδια. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο έργο του.
